18 lipca na całym świecie obchodzony jest World Listening Day — Światowy Dzień Słuchania.
Na pierwszy rzut oka brzmi to nietypowo. Jesteśmy przyzwyczajeni do świętowania muzyki.
Sztuki. Twórczości. Ale osobno — słuchania?
I być może właśnie w tym tkwi główny sens tego dnia.
Współczesny świat jest wypełniony głosami, muzyką, powiadomieniami i niekończącym się strumieniem informacji. Słyszymy coraz więcej. Ale czy zawsze naprawdę słuchamy?
Dzień zrodzony z uważności
Światowy Dzień Słuchania powstał w 2010 roku z inicjatywy World Listening Project.
Datę 18 lipca wybrano na cześć dnia urodzin kanadyjskiego kompozytora i badacza dźwięku R. Murraya Schafera — człowieka uważanego za twórcę współczesnej ekologii akustycznej.
Jeszcze pod koniec lat 60. XX wieku stworzył on World Soundscape Project — międzynarodową inicjatywę badawczą, która badała krajobrazy dźwiękowe miast i przyrody.
Schafer zaproponował niezwykłą ideę. Dźwięk to nie tylko tło naszego życia.
To żywa pamięć przestrzeni. Nagrywał szum ulic, głosy natury, oddech miast i zadawał proste pytanie:
Jak brzmi świat, w którym żyjemy?
Nie tylko muzyka. Ale także wiatr. Las. Ocean. Deszcz. Pauza między dwoma słowami.
Każdy dźwięk staje się częścią historii miejsca. I każdy potrafi o nim opowiedzieć więcej, niż się na pierwszy rzut oka wydaje.
Słyszeć — to jeszcze nie znaczy słuchać
Słyszenie dzieje się samo. Dźwięki docierają do naszych uszu niezależnie od tego, czy zwracamy na nie uwagę. Słuchanie zaczyna się później. W momencie, gdy człowiek wybiera obecność.
Kiedy przestaje czekać na swoją kolej, by mówić. Kiedy stara się nie odpowiedzieć… ale zrozumieć.
Właśnie tę różnicę badała amerykańska kompozytorka Pauline Oliveros, która stworzyła praktykę Deep Listening — „głębokiego słuchania”.
Dla niej słuchanie nigdy nie było tylko techniką muzyczną. To był sposób bycia w świecie.
Słuchać przestrzeni. Natury. Innego człowieka. Siebie samego.
Świat brzmi zawsze
Dziś coraz więcej projektów poświęconych jest nie tworzeniu nowej muzyki, ale badaniu samego sztuki słuchania.
Jednym z nich jest międzynarodowy projekt Cities and Memory, który zbiera dźwięki z całego świata i przekształca je w przestrzeń pamięci, uwagi i ludzkiego postrzegania.
Z okazji World Listening Day światowej sławy szkocka perkusistka Evelyn Glennie i twórca projektu Cities and Memory Stuart Fowkes zaproponowali zastanowienie się nad prostym pytaniem:
Co to znaczy naprawdę słuchać?
Jest szczególnie symboliczne, że to pytanie zadaje właśnie Evelyn Glennie.
Prawie całkowicie straciwszy słuch w dzieciństwie, nauczyła się ona postrzegać muzykę nie tylko uszami, ale całym ciałem — przez wibracje, ruch i przestrzeń — i stała się jedną z najwybitniejszych perkusistek świata. Jej życie jest niczym przypomnienie: słuchanie rodzi się nie tylko ze słuchu. Rodzi się z obecności.
W rozmowie Evelyn i Stuart wskazują cztery cechy, bez których prawdziwe słuchanie jest niemożliwe: uwaga. otwartość. więź. szczerość.
Być może właśnie od nich zaczyna się nie tylko muzyka. Ale i spotkanie z życiem.
Przestrzeń między dźwiękami
Może dlatego Światowy Dzień Słuchania wykracza daleko poza muzykę.
Przypomina nam, że świat stale z nami rozmawia.
Przez szelest liści. Przez oddech oceanu. Przez śpiew ptaków. Przez głos bliskiej osoby.
Przez ciszę, która rodzi się między słowami.
I być może prawdziwe słuchanie zaczyna się właśnie tutaj.
Nie od uszu. Ale od uwagi.
Od tej chwili, gdy przestajemy spieszyć się z nadawaniem światu naszej interpretacji…
i pozwalamy mu zabrzmieć.
...
A co, jeśli słuchanie to nie tylko to, co robimy…
Ale to, kim się stajemy, gdy naprawdę słyszymy? 🤍
