Zgromadzenie Ogólne ONZ 4 września 2026 roku zagłosowało za rezolucją „Napraw mapę”. Dokument wzywa do szerszego stosowania projekcji Equal Earth zamiast tradycyjnej mapy Mercatora.
Rezolucję zainicjowało Togo przy wsparciu Unii Afrykańskiej. Za nią głosowało 164 państw, w tym Francja i Wielka Brytania. Przeciw były tylko Stany Zjednoczone, a sześć kolejnych krajów wstrzymało się od głosu.
Projekcja Mercatora, stworzona w 1569 roku, zniekształca rozmiary: Afryka na niej wygląda na porównywalną z Grenlandią, choć w rzeczywistości jest 14 razy większa. Equal Earth, opracowana w 2018 roku przez grupę kartografów, zachowuje rzeczywiste obszary kontynentów.
Unia Afrykańska zatwierdziła tę projekcję już w lutym. Teraz rezolucja ONZ zachęca do jej stosowania w szkołach, mediach i organizacjach międzynarodowych, gdzie ważne jest dokładne odwzorowanie skali.
Dokument nie ma mocy wiążącej i nie zakazuje używania Mercatora do nawigacji. Zaleca jedynie mapy równopolowe tam, gdzie zniekształcenia mogą wpływać na postrzeganie.
Minister spraw zagranicznych Togo Robert Dussey przed głosowaniem oświadczył: „Sprawiedliwy świat zaczyna się od sprawiedliwej mapy”.
Dlaczego to w ogóle jest ważne?
Ponieważ większość z nas po raz pierwszy widzi mapę świata w szkole.
A jeśli dziecko przez lata patrzy na obraz, na którym Europa i Ameryka Północna wydają się ogromne, a Afryka – stosunkowo mała, to niepostrzeżenie kształtuje poczucie skali, wpływu i miejsca różnych regionów na świecie.
Zwolennicy inicjatywy uważają, że zniekształcenia kartograficzne to nie tylko kwestia geografii.
To kwestia postrzegania.
Minister spraw zagranicznych Togo Robert Dussey przed głosowaniem ujął to bardzo trafnie:
„Sprawiedliwy świat zaczyna się od sprawiedliwej mapy”.
Afryka od dawna dąży do zmian
Unia Afrykańska poparła przejście na dokładniejsze mapy równopolowe już w lutym 2026 roku.
Teraz pomysł zyskał poparcie na poziomie Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Togo już zadeklarowało, że chce zacząć używać nowej projekcji w materiałach szkolnych do końca roku.
Francja również poparła przejście na dokładniejsze odwzorowania równopolowe świata w oficjalnych i edukacyjnych materiałach.
Dlaczego Stany Zjednoczone zagłosowały przeciw?
Przedstawicielka USA nazwała rezolucję częścią „ideologicznej agendy” i odwróceniem uwagi od realnych problemów świata i dobrobytu.
Ale zwolennicy rezolucji odpowiadają na to prosto: mapa świata to też język.
A jeśli ten język zniekształca skalę jednych regionów i wyolbrzymia inne, to z czasem zaczyna wpływać nie tylko na geografię, ale i na myślenie.
A Europa wstrzymała się
„Za” — większość krajów europejskich, w tym Francję, Wielką Brytanię, Niemcy, Włochy, Hiszpanię, Polskę i prawie całą pozostałą Europę.
Wstrzymało się sześć krajów: Estonia, Gruzja, Litwa, Mołdawia, Serbia i Ukraina.
Powodem nie był sam pomysł dokładniejszej mapy, ale to, jak niektóre wersje Equal Earth mogą przedstawiać czasowo okupowane terytoria ukraińskie.
Czyli spór nie dotyczył rozmiarów kontynentów, ale poprawności granic politycznych.
Przeciw z krajów europejskich nie był nikt — jedyny głos „przeciw” oddali USA.
Europa ogólnie poparła rezolucję, z wyjątkiem sześciu krajów, które wstrzymały się od głosu.
Mapa to nie tylko obrazek
Wydaje się, że chodzi tylko o szkolny atlas.
Ale tak naprawdę mapa to jeden z pierwszych sposobów, dzięki którym człowiek uczy się postrzegać planetę.
A jeśli jej proporcje są zniekształcone, to wraz z nimi może się zniekształcać poczucie, które kraje są „duże”, które „małe”, które „centralne”, a które jakby drugorzędne.
Dlatego obecna rezolucja ONZ to nie tyle kwestia nowej kartografii.
Chodzi w niej o próbę spojrzenia na świat nieco dokładniej.
I być może po raz pierwszy od wielu stuleci – bez zwykłego optycznego oszustwa.
Jak mapy, które widzimy od dzieciństwa, kształtują nasze wyobrażenie o miejscu kontynentów na świecie?
Rezolucja podkreśla, że zniekształcone obrazy mogą umniejszać znaczenie regionów położonych na równiku. Zwolennicy projektu mają nadzieję, że zmiany w materiałach edukacyjnych i mapach cyfrowych stopniowo skorygują te wyobrażenia.
Togo planuje wprowadzić Equal Earth w szkołach już pod koniec roku. Francja również ogłosiła zamiar rezygnacji z Mercatora w swoich materiałach.
