Podczas gdy metropolie na całym świecie zmagają się z upałami, smogiem i deficytem zieleni, Grecja odpowiada projektem, który już jest nazywany jednym z najbardziej ambitnych przykładów renowacji miejskiej na świecie. W miejscu opuszczonego lotniska pod Atenami dynamicznie rośnie The Ellinikon Park — przyszły największy nadmorski park miejski w Europie.
Drugie życie pasów startowych
Przez dziesięciolecia lotnisko Ellinikon służyło jako główna brama powietrzna stolicy Grecji, aż do momentu, gdy w 2001 roku ustąpiło miejsca nowemu lotnisku. Teren ten przez długi czas pozostawał opuszczony, dopóki w 2014 roku praw do jego zagospodarowania nie nabyła firma Lamda Development. Prace rozbiórkowe rozpoczęły się w 2020 roku, a dziś trwa tu jedna z największych budów w Europie.
Skala przedsięwzięcia jest imponująca: cały projekt obejmuje ponad 6 milionów metrów kwadratowych — obszar trzykrotnie większy niż Monako. Inwestycje szacowane są na około 8 miliardów euro, a oprócz parku kompleks obejmuje pierwszy w Grecji drapacz chmur, ekskluzywne centrum handlowe i klaster sportowy. Jednak sercem projektu jest właśnie strefa zieleni.
Park, który podwoi zieleń Aten
Sam park The Ellinikon rozciągać się będzie na 2 milionach metrów kwadratowych wzdłuż wybrzeża Zatoki Sarońskiej. Według ekspertów, jego powstanie praktycznie podwoi ilość zieleni w Atenach — mieście, które historycznie cierpi na jej niedobór.
Liczby dotyczące zazielenienia brzmią jak osobny rekord:
- ponad 30 000 drzew i około 3 milionów krzewów oraz innych nasadzeń zielonych;
- zieleń zajmie ponad 70% powierzchni parku;
- ekosystem przewidziany jest dla ponad 520 gatunków flory i fauny, przy czym ponad 70% nasadzeń to gatunki rodzime lub dobrze adaptujące się.
Inżynieria chłodu: do -4°C bez klimatyzacji
Ateny to jedna z najgorętszych stolic Europy, dlatego mikroklimat projektowano już na wczesnych etapach, wykorzystując mapowanie termiczne i obliczeniową dynamikę płynów (CFD). Rezultatem jest sieć „chłodnych tras”, gdzie temperatura będzie do 4°C niższa niż na sąsiednich, asfaltowych odcinkach. Strefy rekreacyjne zaprojektowano w taki sposób, aby ponad 60% ich powierzchni znajdowało się w cieniu przy zachowaniu naturalnej wentylacji, a rośliny dodatkowo ochładzały powietrze dzięki transpiracji.
Infrastruktura wodna to osobna duma projektu:
- stacja trzeciorzędowego oczyszczania ścieków o wydajności 7 000 m³ na dobę;
- zbiornik retencyjny o pojemności 10 000 m³;
- „inteligentne” nawadnianie oparte na czujnikach pogody i wilgotności gleby, oszczędzające do 90% wody;
- 100% wód opadowych jest przetwarzane na miejscu, a koryto potoku Trachones jest przywracane jako naturalna ochrona przeciwpowodziowa.
Nie odpady, a zasób
Szczególną filozofią projektu jest cyrkularność. Betonowe płyty i konstrukcje z dawnego lotniska nie są wywożone na wysypiska, lecz przekształcane w ściany, ławki i małe formy architektoniczne; kruszony beton wykorzystuje się do gabionów i zasypek, co znacznie zmniejsza ślad ekologiczny budowy.
Mapa drogowa: od sportu do wielkiego otwarcia
Projekt rozwija się etapami. Do połowy 2026 roku dla odwiedzających udostępniono już nowoczesne obiekty sportowe — od kortów tenisowych i boisk piłkarskich po otwarte strefy treningowe. Centralny park ma zostać otwarty dla zwiedzających na początku 2027 roku, natomiast całkowite zakończenie budowy całej towarzyszącej infrastruktury potrwa do 2030 roku.
Dlaczego to jest ważne
The Ellinikon to nie tylko „wiele drzew nad morzem”. To laboratorium miasta przyszłości: modelowanie klimatyczne, zamknięty obieg wody, ponowne wykorzystanie materiałów i przywracanie natury do strefy przemysłowej. Dla Aten park stanie się ratunkiem przed upałami i nowym symbolem Riwiera Ateńskiej, a dla reszty świata — pouczającą lekcją tego, jak przestarzała infrastruktura XX wieku może przekształcić się w odnawiający krajobraz XXI stulecia.
