Meer dan een eeuw geleden paste Albert Einstein zijn algemene relativiteitstheorie toe op de structuur van het universum. In het jaar 1917 voegde hij de kosmologische constante, aangeduid met de Griekse letter lambda, toe aan zijn vergelijkingen om een statisch universum te beschrijven, zoals men destijds aannam.
Deze toevoeging werkte: de constante creëerde een effect dat de zwaartekracht van materie tegenwerkte. Kort daarna ontdekte Edwin Hubble echter de uitdijing van het universum, en Alexander Friedmann toonde aan dat Einsteins vergelijkingen op natuurlijke wijze een dynamische kosmologie beschrijven.
Einstein deed afstand van lambda en noemde de introductie ervan later zijn "grootste blunder". Het model zonder de constante werd de basis van de oerknaltheorie.
In het jaar 1998 ontdekten twee groepen astronomen dat de uitdijing van het universum niet vertraagt, maar versnelt. Er bleek te weinig materie te zijn om het waargenomen gedrag te verklaren, en de eenvoudigste verklaring was opnieuw de kosmologische constante — nu in de rol van donkere energie.
Zo ontstond het ΛCDM-model, waarbij lambda staat voor donkere energie en CDM voor koude donkere materie. Het model steunt op een klein aantal parameters binnen de algemene relativiteitstheorie en beschrijft met succes de geschiedenis van de uitdijing, de kosmische achtergrondstraling, baryonische akoestische oscillaties, de groei van sterrenstelsels en de grootschalige structuur.
ΛCDM is een van de meest getoetste modellen in de wetenschap geworden. En toch is het blijkbaar niet definitief.
De ontdekking van de versnelling bracht Einsteins idee terug naar het centrum van de moderne kosmologie, maar liet vragen open over de aard van donkere energie en de mogelijke beperkingen van het huidige wereldbeeld.
