Op 29 oktober zette de Bank van Rusland een stap die op het eerste gezicht routinematig lijkt: zij keurde de Nationale Vereniging van Deelnemers aan de Effectenmarkt (NAUFOR) goed als de eerste zelfregulerende organisatie voor cryptobeurzen en digitale bewaarbedrijven. Achter deze formaliteit schuilt iets groters: de omvorming van cryptovaluta's van een grijze zone tot een volwaardig, gecontroleerd segment van het financiële systeem.
De wet "Over digitale valuta en digitale rechten", die in juli werd aangenomen, verplichtte wisselkantoren en bewaarbedrijven niet alleen om in de registers van de Centrale Bank te worden opgenomen, maar ook om lid te worden van een zelfregulerende organisatie. Eind oktober stonden in de registers al ongeveer 23 wisselkantoren en acht bewaarbedrijven, waaronder VTB, Sberbank en structuren van T-Bank. Nu hebben zij 90 dagen om zich bij de zelfregulerende organisatie aan te sluiten. NAUFOR, dat sinds 1996 bestaat en 725 traditionele spelers verenigt, kreeg deze status als eerste.
Een zelfregulerende organisatie is in het Russische model niet zomaar een club van gelijkgestemden. Zij ontwikkelt standaarden, ziet toe op de naleving daarvan, biedt methodologische ondersteuning en vertegenwoordigt de sector tegenover de toezichthouder. Voor de cryptomarkt betekent dit dat de regels zullen worden geschreven door mensen die gewend zijn aan effecten, niet aan volatiele tokens. De belangen van banken en brokers zijn hier duidelijk: zij krijgen legale toegang tot een nieuw actief en behouden daarbij controle over risico's en reputatie.
Voor de gewone mens verandert dit het beeld. Vroeger werd crypto geassocieerd met anonimiteit en onafhankelijkheid van banken. Nu moeten tussenpersonen voldoen aan kapitaaleisen — van 15 miljoen roebel voor wisselkantoren tot 250 miljoen voor bewaarbedrijven — en controles doorstaan. Geld dat vroeger "op de wallet lag", verhuist geleidelijk naar een systeem waarop niet alleen de blockchain toeziet, maar ook de toezichthouder via de zelfregulerende organisatie.
NAUFOR heeft al een vergelijkbare status voor exploitanten van informatiesystemen die met digitale financiële activa werken. Nu is het domein uitgebreid naar de omwisseling van digitale valuta's en bewaarbedrijven. De vereniging belooft mee te werken aan de verdere uitwerking van de wetgeving en de belangen van deelnemers tegenover de Centrale Bank te behartigen. In de praktijk betekent dit dat de stem van de traditionele markt luider zal klinken dan die van louter cryptoprojecten.
Regulering heeft altijd een dubbel effect: zij vermindert het risico op fraude en biedt bescherming, maar beperkt tegelijkertijd de vrijheid en verhoogt de kosten. In het geval van crypto in Rusland verschuift dit evenwicht naar institutionele controle. Grote banken zijn al in de registers opgenomen; kleine spelers zullen moeten voldoen of vertrekken.
Uiteindelijk houdt cryptovaluta in Rusland op een marginaal instrument te zijn en wordt zij nog een regel in de portefeuille, waar de regels niet alleen door de markt worden bepaald, maar ook door de door de tijd beproefde financiële bureaucratie.
