Vào tháng 8 năm 2025, Mặt Trời bất ngờ phát ra một tín hiệu vô tuyến khiến giới khoa học phải trăn trở suốt một thời gian dài. Ban đầu, sự kiện này có vẻ khá bình thường – một đợt bùng phát vô tuyến loại IV, vốn thường xuyên được các đài quan sát mặt trời ghi nhận. Những đợt bùng phát như vậy xảy ra khi các electron giàu năng lượng di chuyển dọc theo các đường sức từ và phát ra sóng vô tuyến. Thông thường, chúng chỉ kéo dài vài giờ hoặc cùng lắm là vài ngày. Tuy nhiên, tín hiệu lần này lại không hề suy giảm.
Ngày qua ngày, tuần thứ nhất rồi tuần thứ hai trôi qua. Khi tín hiệu cuối cùng cũng tắt lịm, thời gian ghi nhận được là tròn 19 ngày – dài gấp gần bốn lần so với kỷ lục trước đó vốn chỉ kéo dài khoảng năm ngày. Sự bền bỉ này đã biến một hiện tượng tưởng chừng như bình thường trở thành một điều kỳ lạ và đầy bí ẩn.
Bản chất của đợt bùng phát này đã được giải mã nhờ một sự trùng hợp hiếm hoi của các điều kiện khách quan. Trong giai đoạn đó, có nhiều thiết bị không gian cùng lúc hiện diện tại các điểm khác nhau trong hệ Mặt Trời nội hành tinh: Solar Orbiter (dự án chung của ESA và NASA), Parker Solar Probe, Wind và STEREO-A. Chúng đã cùng "lắng nghe" Mặt Trời từ nhiều góc độ khác nhau, thay phiên nhau tiếp nối quá trình quan sát. Khi Mặt Trời tự quay quanh trục, cùng một vùng hoạt động đã dần dịch chuyển trên đĩa nhìn thấy được, và mỗi tàu vũ trụ đều ghi nhận sự tiếp diễn của cùng một quá trình. Sự phối hợp này cho phép các nhà khoa học tự tin kết luận rằng: đây không phải là một chuỗi các vụ nổ riêng lẻ mà là một sự kiện đơn lẻ kéo dài.
Nguồn phát tín hiệu nằm bên trong một cấu trúc từ trường lớn được gọi là "helmet streamer" (vành tia dạng mũ giáp). Những cấu trúc hình vòm này trong vành nhật hoa vốn đã rất quen thuộc qua các bức ảnh chụp trong thời gian xảy ra nhật thực toàn phần. Các electron năng lượng cao đã bị nhốt chặt bên trong "chiếc bình từ tính" này. Ba đợt phun trào khối lượng vành nhật hoa (CME) xảy ra trong cùng khu vực đã liên tục cung cấp thêm hạt cho "bể chứa", ngăn không cho đợt bùng phát bị dập tắt. Những dao động của từ trường khiến tín hiệu định kỳ mạnh lên rồi yếu đi, tạo nên một nhịp điệu đặc trưng trong suốt gần ba tuần lễ.
Khám phá này đã bổ sung một nét vẽ quan trọng vào bức tranh hiểu biết của chúng ta về Mặt Trời. Hóa ra, trong những điều kiện nhất định, bầu khí quyển của Mặt Trời có khả năng lưu giữ và duy trì các cấu trúc từ trường phức tạp trong thời gian dài. Những gì trước đây vốn được coi là hiện tượng ngắn hạn nay cho thấy chúng có thể tồn tại lâu hơn đáng kể.
Đối với Trái đất, bản thân các sóng vô tuyến này hoàn toàn vô hại. Tuy nhiên, những cấu trúc từ trường bền vững như vậy thường liên quan đến các sự kiện có khả năng tạo ra dòng hạt tích điện mạnh mẽ. Do đó, việc hiểu rõ cơ chế của các đợt bùng phát kéo dài này sẽ giúp cải thiện các mô hình dự báo thời tiết không gian – vốn có ý nghĩa sống còn trong việc bảo vệ vệ tinh, hệ thống lưới điện và các sứ mệnh có người lái tới Mặt trăng và Sao Hỏa trong tương lai.
Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Astrophysical Journal Letters. Đợt bùng phát vô tuyến kéo dài 19 ngày này là một lời nhắc nhở rõ nét về việc ngôi sao của chúng ta vẫn luôn phức tạp và khó đoán định như thế nào, ngay cả trong kỷ nguyên của các đài quan sát không gian hiện đại. Mặt Trời vẫn tiếp tục đặt ra những câu đố mới, và các nhà khoa học vẫn đang không ngừng tìm cách để giải mã chúng.
