In augustus 2025 begon de zon onverwacht een radiosignaal uit te zenden dat wetenschappers voor een raadsel stelde. Aanvankelijk leek de gebeurtenis heel gewoon – een type IV-radio-uitbarsting, zoals die regelmatig door zonneobservatoria worden geregistreerd. Zulke uitbarstingen treden op wanneer energetische elektronen langs de magnetische veldlijnen bewegen en daarbij radiogolven uitstralen. Gewoonlijk houden ze enkele uren of hooguit een paar dagen aan. Dit specifieke signaal bleef echter aanhouden.
De dagen gingen voorbij, de eerste week verstreek en vervolgens de tweede. Toen het signaal eindelijk wegstierf, waren er precies 19 dagen verstreken — bijna vier keer langer dan het vorige record van ongeveer vijf dagen. Deze ongekende duur veranderde wat een routineverschijnsel leek in een buitengewoon mysterie.
De oorzaak van de uitbarsting kon worden achterhaald dankzij een zeldzame samenloop van omstandigheden. In die periode bevonden zich meerdere ruimtevaartuigen tegelijk op verschillende locaties in het binnenste zonnestelsel: Solar Orbiter (een gezamenlijk project van ESA en NASA), de Parker Solar Probe, Wind en STEREO-A. Zij 'beluisterden' de zon vanuit diverse hoeken en namen opeenvolgend de observaties van elkaar over. Terwijl de zon om haar as draaide, verschoof hetzelfde actieve gebied over de zichtbare schijf, waarbij elk instrument de voortgang van hetzelfde proces vastlegde. Door deze coördinatie kon met zekerheid worden vastgesteld dat het niet ging om een reeks losse uitbarstingen, maar om één enkel, langdurig fenomeen.
De bron van het signaal bevond zich in een grote magnetische structuur, een zogeheten 'helmstreamer'. Deze boogvormige structuren in de zonnecorona zijn goed bekend van opnames die tijdens totale zonsverduisteringen worden gemaakt. In deze 'magnetische fles' bleven energetische elektronen gevangen zitten. Drie coronale massa-ejecties (CME's) in hetzelfde gebied voedden het reservoir van deeltjes continu, waardoor de uitbarsting niet doofde. Variaties in de magnetische velden zorgden ervoor dat het signaal periodiek aanzwol en weer afnam, wat gedurende bijna drie weken een eigen ritme creëerde.
Deze ontdekking werpt nieuw licht op onze kennis van de zon. Het blijkt dat de zonneatmosfeer onder specifieke condities in staat is om complexe magnetische structuren langdurig in stand te houden. Wat voorheen werd beschouwd als een vluchtig verschijnsel, kan dus aanzienlijk langer blijven bestaan.
Voor de aarde zijn de radiogolven zelf volkomen ongevaarlijk. Zulke stabiele magnetische structuren gaan echter vaak gepaard met gebeurtenissen die krachtige stromen geladen deeltjes kunnen veroorzaken. Het doorgronden van het mechanisme achter deze langdurige uitbarstingen helpt daarom bij het verbeteren van modellen voor ruimteweer, wat essentieel is voor de bescherming van satellieten, elektriciteitsnetten en toekomstige bemande missies naar de maan en Mars.
De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astrophysical Journal Letters. De negentiendaagse radio-uitbarsting herinnert ons eraan hoe complex en onvoorspelbaar onze ster blijft, zelfs in het tijdperk van geavanceerde ruimteobservatoria. De zon blijft ons voor raadsels stellen, terwijl wetenschappers steeds nieuwe wegen vinden om deze op te lossen.
