Perturb-DBiT: Phương pháp mới giúp quan sát hoạt động của gen trực tiếp trong mô
Hãy tưởng tượng bạn muốn tìm hiểu cách vận hành của một thành phố. Bạn có thể tháo dỡ nó thành từng viên gạch và nghiên cứu riêng lẻ từng viên một. Hoặc bạn có thể quan sát đồng thời đường xá, nhà cửa, cư dân và sự tương tác giữa họ. Đây chính là bước tiến mà các nhà nghiên cứu đã thực hiện khi phát triển phương pháp mới mang tên Perturb-DBiT.
Công nghệ Perturb-DBiT, vừa được công bố trên tạp chí Nature Biotechnology, cho phép thực hiện đồng thời việc can thiệp di truyền và phân tích hoạt động của gen trong các lát cắt mô, trong khi vẫn duy trì cấu trúc không gian tự nhiên của chúng.
Vấn đề đối với phần lớn các phương pháp sàng lọc CRISPR hiện nay là tế bào thường phải được tách rời nhau để phục vụ quá trình phân tích. Khi làm vậy, yếu tố quan trọng nhất là môi trường xung quanh sẽ bị mất đi. Tuy nhiên, trong một cơ thể sống, số phận của một tế bào không chỉ phụ thuộc vào các gen của chính nó, mà còn phụ thuộc vào các tế bào lân cận, các tín hiệu xung quanh và vị trí cụ thể của nó trong mô.
Perturb-DBiT cho phép bảo tồn bức tranh không gian toàn cảnh này. Các nhà khoa học giờ đây có thể vừa tạo ra những thay đổi di truyền, vừa quan sát cách các tế bào phản ứng ngay trong một lát cắt mô nguyên vẹn. Về cơ bản, phương pháp này tạo ra một bản đồ chi tiết, không chỉ cho thấy gen nào đã bị biến đổi mà còn cả cách những thay đổi đó tác động đến các tế bào xung quanh.
Phương pháp này có thể đặc biệt hữu ích trong việc nghiên cứu các khối u. Ngay cả những tế bào trong cùng một khối u thường có hành vi rất khác nhau: một số đáp ứng tốt với điều trị, trong khi số khác lại tỏ ra kháng thuốc. Cách tiếp cận mới giúp làm sáng tỏ nguyên nhân của những khác biệt này ngay trong vi môi trường tự nhiên của mô.
Đây là một bước tiến quan trọng, chuyển dịch từ việc nghiên cứu các tế bào đơn lẻ sang việc thấu hiểu cách thức các thay đổi di truyền vận hành trong những hệ thống sinh học thực thụ. Suy cho cùng, mô không chỉ đơn thuần là một tập hợp tế bào, mà là một hệ sinh thái phức tạp, nơi bối cảnh xung quanh thường đóng vai trò quan trọng không kém gì bản thân các gen.
