Bất kỳ ai từng sử dụng semaglutide (hoạt chất trong các loại thuốc như Ozempic và Wegovy) để giảm cân đều từng đối mặt với một bức tường vô hình. Trong những tháng đầu, kim đồng hồ trên bàn cân liên tục giảm xuống, nhưng sau đó tình trạng chững cân là điều không thể tránh khỏi. Cho đến nay, hiện tượng này vốn được coi là sự thích nghi trao đổi chất tự nhiên của cơ thể — tức là sự sụt giảm tiêu hao năng lượng khi khối lượng cơ thể giảm. Tuy nhiên, thực tế còn sâu xa hơn thế và nằm ẩn sâu bên trong những tế bào cụ thể của não bộ.
Cuối tháng 5 năm 2026, nhóm nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đã công bố kết quả trên tạp chí Nature Metabolism, một công trình làm thay đổi hiểu biết của chúng ta về bản chất của giai đoạn chững cân này. Nhờ công nghệ kính hiển vi huỳnh quang tiên tiến, các nhà khoa học đã có thể quan sát trực tiếp bên trong các nơ-ron sống của chuột tại thời điểm semaglutide phát huy tác dụng. Trọng tâm nghiên cứu được đổ dồn vào vùng area postrema — một cấu trúc ở thân não chịu trách nhiệm điều tiết cảm giác thèm ăn và cảm giác no.
Hóa ra, hiệu quả của thuốc phụ thuộc trực tiếp vào nồng độ của chất truyền tin nội bào — phân tử cAMP (cyclic adenosine monophosphate). Khi semaglutide kích hoạt các thụ thể, nồng độ cAMP tăng cao, thúc đẩy não bộ ức chế cảm giác đói. Thế nhưng, phản ứng này không diễn ra giống nhau ở mọi tế bào. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng phản ứng của tế bào trải dài trên một dải liên tục, trong đó một bộ phận nơ-ron nhanh chóng dập tắt tín hiệu nội bộ này, từ đó kích hoạt quá trình chững cân. Các tế bào này thực chất đang tự bảo vệ mình trước sự kích thích liên tục từ bên ngoài.
Làm thế nào để vượt qua sự kháng cự này? Nhóm nghiên cứu của NIH, dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Claire Gao, đã tìm thấy giải pháp tiềm năng ngay bên trong chính tế bào. Một loại enzyme tự nhiên mang tên phosphodiesterase-4 (PDE4) chịu trách nhiệm cho việc phân hủy cAMP. Bằng cách ngăn chặn hoạt động của nó thông qua một chất ức chế đã được y khoa biết đến (roflumilast), các nhà khoa học đã có thể khôi phục độ nhạy ổn định của nơ-ron với semaglutide. Nhờ vậy, tín hiệu tạo cảm giác no không còn bị dập tắt nữa.
Trong tương lai, phát hiện này sẽ mở đường cho việc phát triển các liệu pháp điều trị kết hợp. Việc điều chỉnh phân tử cAMP không chỉ giúp phá vỡ "hiệu ứng chững cân" mà còn giúp giảm tần suất tiêm thuốc cần thiết. Thay vì liên tục tăng liều lượng của loại thuốc nội tiết chính, y học sẽ có thể tác động chính xác vào các "công tắc" nội bào. Chặng đường từ phòng thí nghiệm trên chuột đến khi xuất hiện trên kệ thuốc sẽ mất nhiều năm, nhưng hướng đi của ngành công nghiệp chống béo phì hiện đã được xác định rõ ràng hơn.
