Tại dãy núi Karkonosze, nơi đón hàng chục nghìn lượt khách du lịch mỗi năm, loài cỏ vạn diệp thông thường (Achillea millefolium) đang cho thấy sự phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện môi trường, một yếu tố giúp lý giải sự khác biệt giữa các quần thể ở những độ cao khác nhau. Thay vì chỉ đơn thuần là tồn tại, loài thực vật này còn có khả năng thay đổi hình thái, sinh lý và thậm chí là cấu trúc di truyền để thích nghi với điều kiện khắc nghiệt của vùng núi cao.
Người ta nhận thấy rằng cỏ vạn diệp có sự biến đổi rõ rệt theo độ cao: hàm lượng sắc tố quang hợp trong lá giảm đi, mức độ đa bội (số lượng bộ nhiễm sắc thể) thay đổi, và kích thước hệ gen thường có xu hướng thu nhỏ lại. Những biến đổi này xuất hiện ở cả các quần thể tự nhiên lẫn các quần thể chịu tác động của con người – vốn sinh trưởng dọc theo các tuyến đường du lịch và các trạm dừng chân trên núi.
Sự hiện diện của loài cây này ở những vùng cao có mối liên hệ mật thiết với hạ tầng giao thông của con người. Các lối mòn và đường đi đóng vai trò như những hành lang sinh học, tạo điều kiện cho các loài thực vật từ vùng thấp di cư lên phía trên. Kết quả là trên các sườn núi đã xuất hiện những quần thể thực vật vốn trước đây không hề tồn tại, dẫn đến sự cạnh tranh với thảm thực vật bản địa của vùng Alps. Các nghiên cứu chỉ ra rằng tại Karkonosze, quá trình này diễn ra đặc biệt mạnh mẽ nhờ mạng lưới du lịch phát triển — với hơn 150 con đường đi bộ trong vườn quốc gia phục vụ hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm.
Ở những độ cao lớn, các quần thể cỏ vạn diệp sở hữu bộ nhiễm sắc thể lục bội (2n = 54) chiếm ưu thế rõ rệt. Mức độ đa bội cao này giúp cây thích nghi tốt hơn với cái lạnh, tia cực tím cường độ mạnh và mùa sinh trưởng ngắn ngủi của vùng cao. Các cá thể lục bội, hình thành từ quá trình tiến hóa lai xa và đa bội hóa, đã phát tán lịch sử từ Á-Âu sang các vùng ôn đới và thậm chí là vùng Bắc Cực. Đồng thời, hiện tượng "thu nhỏ" hệ gen (downsizing) cũng diễn ra, dường như nhằm giảm bớt chi phí năng lượng cho việc duy trì và sao chép DNA trong các điều kiện môi trường căng thẳng.
Việc giảm lượng chất diệp lục trong lá của các quần thể vùng cao cũng được xem là một chiến lược thích nghi hiệu quả. Ít sắc tố quang hợp hơn đồng nghĩa với việc hấp thụ ánh sáng ít cường độ hơn, giúp bảo vệ cây khỏi những tổn thương do bức xạ cực tím quá mức vốn rất mạnh ở trên cao. Loài cây này dường như đang "tiết chế" hoạt động quang hợp của mình, nhưng vẫn duy trì đủ năng lượng để tồn tại trong điều kiện khí hậu núi cao khắc nghiệt.
Việc quan sát cách các loài thích nghi với độ cao và những thay đổi cảnh quan do con người gây ra sẽ hỗ trợ việc lập kế hoạch bảo tồn các hệ sinh thái núi tốt hơn, đồng thời dự báo được những loài thực vật nào có khả năng mở rộng phạm vi lên các vùng cao hơn theo các con đường mòn, từ đó có thể lấn át các loài thực vật vùng núi hiếm gặp vốn dễ bị tổn thương trước sự cạnh tranh và biến đổi khí hậu.
