Theo ước tính của Bộ Tài chính, khoảng 20 triệu người Nga sở hữu tài sản tiền mã hóa trị giá 3,7 nghìn tỷ rúp — tương đương khoảng 44 tỷ đô la. Con số này, được Thứ trưởng Ivan Chebeskov công bố vào cuối tháng Chín năm 2026, trông như một thách thức âm thầm đối với hệ thống ngân hàng chính thức, nơi các lệnh trừng phạt và hạn chế đang thu hẹp những kênh quen thuộc.
Đằng sau những con số khô khan không chỉ là đầu cơ, mà là một nhu cầu thực tiễn. Trong bối cảnh bị ngắt khỏi SWIFT và các lệnh trừng phạt thứ cấp, tiền mã hóa đã trở thành công cụ cho các giao dịch ngoại thương — từ vi điện tử đến linh kiện ô tô. Doanh số giao dịch hằng ngày lên tới 50 tỷ rúp cho thấy thị trường này không còn là một phân khúc lề, mà đã là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, nơi con người tìm kiếm những con đường vòng để bảo toàn và dịch chuyển vốn.
Về phần mình, nhà nước không đứng ngoài cuộc. Luật mới «Về tiền kỹ thuật số và quyền kỹ thuật số», có hiệu lực từ ngày 1 tháng Chín, đưa ra quy định cấp phép cho các sàn đổi tiền, tổ chức lưu ký và nhà môi giới. Đến tháng Bảy năm 2027, dự kiến sẽ có trách nhiệm hình sự đối với các hoạt động bất hợp pháp, còn các giao dịch dân sự thông thường hiện vẫn chưa bị đụng tới. Mục tiêu rõ ràng: đưa dòng vốn trở lại vòng kiểm soát, đánh thuế và giảm thiểu rủi ro từ các stablecoin nước ngoài, vốn có thể đóng băng tài sản.
Các lợi ích ở đây đan xen một cách phức tạp. Đối với người nắm giữ tiền mã hóa thông thường, đó vừa là biện pháp phòng ngừa lạm phát của đồng rúp, vừa là cách đa dạng hóa tiết kiệm khi tiền gửi ngoại tệ tại ngân hàng bị hạn chế. Đối với chính quyền, đó là khả năng theo dõi các dòng tiền qua những nền tảng trong nước và có thể hướng một phần nguồn lực vào quỹ đạo được quản lý. Các đánh giá của chuyên gia vẫn chưa đầy đủ: những con số bao gồm không chỉ các ví trực tiếp mà còn cả những sản phẩm tài chính liên quan.
Hãy hình dung một dòng sông đang tìm thấy những vết nứt trên con đập: nước vẫn chảy, nhưng giờ đây nhà nước đang cố gắng lắp đặt các cửa cống và đồng hồ đo. Các quy định mới yêu cầu báo cáo về ví ở nước ngoài và đưa ra hạn mức cho nhà đầu tư không đủ điều kiện — 300 nghìn rúp mỗi năm cho một nhà trung gian. Đây không phải là lệnh cấm, mà là nỗ lực thuần hóa dòng chảy tự nhiên.
Đáng chú ý là Bộ Tài chính dự báo sẽ có thêm 10 triệu người dùng ngay trong năm 2027, khi thị trường bắt đầu vận hành trong khuôn khổ pháp lý. Tuy nhiên, độ chính xác của các ước tính hiện tại vẫn chỉ mang tính chuyên gia, chứ không phải là một cuộc tổng điều tra toàn diện.
Tóm lại, 20 triệu người đã bỏ phiếu bằng chính chiếc ví của mình cho một giải pháp thay thế, và vấn đề không phải là liệu tiền mã hóa có biến mất hay không, mà là nhà nước có thể tích hợp nó vào kiến trúc tài chính của mình đến mức nào mà không đánh mất niềm tin của những người tham gia.
