İngiltere'nin Suffolk kontluğunda bulunan Jimmy's Farm Vahşi Yaşam Parkı'nda, golf topu büyüklüğündeki bir yumurtadan minik bir krep kaplumbağası dünyaya gözlerini açtı. Waffle ve Maple adlı çiftten doğan bu yavru, yalnızca birkaç gram ağırlığında. Ancak bu küçük gelişmenin ardında, nesli tükenme tehlikesi altındaki türü korumaya yönelik devasa bir uluslararası çaba yatıyor.
Krep kaplumbağası (Malacochersus tornieri), evrimin büyüleyici bir örneğidir. Diğer kaplumbağa türlerinin aksine, bu canlının kabuğu düz, yumuşak ve esnektir. Peki, doğa neden böyle bir çözüm üretti? Bu yapı, Kenya ve Tanzanya'nın kurak savanlarındaki yaşam koşullarına mükemmel bir uyum sağlıyor. Bir tehlike sezdiklerinde dar kaya çatlaklarına gizlenen bu kaplumbağalar, vücutlarını şişirerek kendilerini oraya adeta kenetliyorlar.
Fakat onları avcılardan koruyan bu özellikler, insan faktörü karşısında ne yazık ki yetersiz kalıyor. Son otuz yıl içinde bu türün vahşi doğadaki popülasyonu %80 oranında azaldı. Bu durumun temel nedenleri, tarım faaliyetleri uğruna kayalık arazilerin tahrip edilmesi ve egzotik hayvan karaborsası için yapılan kitlesel kaçakçılıktır. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN), türü halihazırda "kritik düzeyde tehlike altında" olarak sınıflandırmış durumda.
Avrupa'daki hayvanat bahçelerinin yerel çabaları, Doğu Afrika'nın ekosistemini gerçekten kurtarabilir mi? Elbette yapay koruma alanları, doğal yaşam alanlarının yerini tamamen tutamaz. Ancak kontrollü üretim çalışmaları, türün devamlılığı için hayati bir genetik rezerv oluşturuyor. Eğer bu tür doğada tamamen yok olursa, bu tür yapay popülasyonlar onların doğal ortamlarına geri dönmeleri için tek şans haline gelecek.
Suffolk'taki kuluçka süreci, Afrika savanlarındaki mevsim geçişlerini taklit eden ve sıkı bir şekilde denetlenen koşullarda gerçekleştirildi. Şu günlerde park görevlileri, yeni doğan yavruya isim seçmek için halka açık bir oylama başlattı. Bu, basit ama etkili bir farkındalık aracıdır: Çevreciler, insanları tek bir kaplumbağanın hikayesine dahil ederek dünya genelindeki nadir hayvan kaçakçılığı sorununa dikkat çekiyorlar.
İngiliz zoologların bu başarısı, hedefe yönelik tür koruma programlarının işe yaradığını kanıtlıyor. Uzun vadede bu tür girişimlerin geliştirilmesi, bilim insanlarına Afrika'nın tahrip olmuş arazilerini onarmak için zaman kazandırıyor. Gezegenin biyolojik çeşitliliği için kurulan bu güvenlik ağı, bazen ana vatanındaki kayalıklardan binlerce kilometre uzaktaki kuluçka makinelerinde, tam da şu an örülüyor.
