W południowej Turcji archeolodzy odkryli pięć zwęglonych bochenków chleba z VII–VIII wieku, z których jeden nosi grecki napis i wizerunek Jezusa. Znaleziska dokonano w 2025 roku na miejscu starożytnego miasta Eirenopolis (współczesny Topraktepe w rejonie Ermenek w prowincji Karaman) i od razu przyciągnęło ono uwagę specjalistów od kultury wczesnobizantyjskiej.
Chleby zachowały się dzięki rzadkiemu zbiegowi okoliczności: nagły pożar zwęglił ciasto, utrwalając jego kształt i reliefowe detale. Według uczestników ekspedycji to jedne z najlepiej zachowanych próbek tego rodzaju w Anatolii. Cztery bochenki zdobią odciski krzyża — znak wskazujący na ich możliwe użycie jako prosfor w liturgiach wczesnochrześcijańskich.
Szczególną uwagę przyciąga piąty bochenek. Wyciśnięto na nim greckie zdanie, które epigraficy tłumaczą jako «Z naszą wdzięcznością dla Błogosławionego Jezusa», a obok — postać Chrystusa ukazanego nie jako Pantokrator, lecz jako Siewca rozrzucający ziarno. Ten typ ikonograficzny odsyła do ewangelicznej przypowieści o siewcy i podkreśla związek boskiej łaski z ludzką pracą na ziemi.
Użycie języka greckiego — oficjalnego i liturgicznego języka Cesarstwa Bizantyjskiego — potwierdza głębokie zakorzenienie tradycji hellenistyczno-chrześcijańskiej w wiejskich wspólnotach Anatolii. Napis prawdopodobnie służył jako wyraz wdzięczności lub modlitwy, zamieniając zwykły chleb w nośnik duchowego sensu.
Badacze zauważają, że takie artefakty są rzadkie: zachowane prosfory z VII–VIII wieku pozwalają zajrzeć w codzienną praktykę religijną, w której wiara wplatała się w cykl siewu i żniw. Wizerunek Chrystusa-rolnika przypomina, jak ściśle w owej epoce splatały się teologia i życie rolnicze.
Znalezisko w Topraktepe dopełnia obraz bizantyjskiej Anatolii, gdzie język grecki, prawosławna symbolika i proste wiejskie potrzeby tworzyły jedną całość. Pokazuje ono, jak wartości duchowe materializowały się w najzwyklejszych przedmiotach — chlebie, który karmił, a jednocześnie przypominał o tym, co najwyższe.
Takie odkrycia pomagają lepiej zrozumieć, jak głęboko wiara przenikała kulturę materialną wczesnobizantyjskich wspólnot, czyniąc codzienną pracę częścią świętego porządku.
