Astronomowie zaobserwowali jeden z najsilniejszych strumieni gazu o ogromnej prędkości, wyrzucany z sąsiedztwa supermasywnej czarnej dziury w odległym kwazarze. Pomiary ujawniły dwie warstwy kosmicznego wiatru, pędzące odpowiednio z prędkością 10 i 30 procent prędkości światła.
Zespół badawczy pod przewodnictwem Giorgio Lanzuisiego z włoskiego Narodowego Instytutu Astrofizyki (INAF w Bolonii), realizujący program WISSHFUL, wykorzystał do tego celu teleskopy rentgenowskie XMM-Newton oraz NuSTAR. Naukowcy skoncentrowali się na kwazarze WISSH13 o przesunięciu ku czerwieni z = 3,294, co oznacza, że oglądamy go takim, jakim był zaledwie dwa miliardy lat po Wielkim Wybuchu. Znajdująca się w jego centrum czarna dziura ma masę około dwóch miliardów mas Słońca, przy czym jej jasność jest trzykrotnie większa, niż wskazywałyby na to teoretyczne obliczenia dla tak masywnego obiektu.
Analiza widma, oparta na danych z października 2024 roku oraz obserwacjach archiwalnych z roku 2017, pozwoliła zidentyfikować dwie wyraźne linie absorpcyjne. Dzięki modelowaniu ustalono, że reprezentują one dwa elementy tego samego wypływu: wolniejszy strumień o stałym charakterze oraz szybszy, pojawiający się okresowo. Łącznie wyrzucają one w przestrzeń materię o masie około 20 Słońc rocznie, co czyni je jednymi z najpotężniejszych zjawisk typu UFO (Ultra-Fast Outflows) znanych nauce, a zarazem najbardziej oddalonym tego typu wypływem w kwazarze niesoczewkowanym.
Budowa tego wiatru potwierdza teoretyczne założenia: szybki „rdzeń” powstający w wewnętrznych partiach dysku akrecyjnego jest otoczony wolniejszą „powłoką”, która formuje się dalej od centrum czarnej dziury. Choć zjawisko to dysponuje kolosalną energią, rządzą nim te same prawa skalowania, które obserwuje się w bliższych nam aktywnych galaktykach.
Szczegóły odkrycia opublikowano 3 czerwca 2026 roku w serwisie arXiv (arXiv:2606.05312), a obecnie artykuł przechodzi etap końcowych korekt przed publikacją w „Astronomy & Astrophysics”. Nadchodzące misje kosmiczne, w tym NewAthena, dadzą szansę na tropienie podobnych zjawisk w jeszcze dalszych zakątkach wszechświata.
