In Surrey liggen, verscholen tussen heuvels en bossen, kleine eilandjes van heidevelden – een van de zeldzaamste en meest kwetsbare habitats van Groot-Brittannië. Deze heidevelden beslaan minder dan één procent van het Britse grondgebied, maar herbergen een uniek en buitengewoon complex ecosysteem: honderden soorten insecten, vogels en planten gedijen hier, waarvan vele nergens anders ter wereld voorkomen.
Het in kaart brengen van deze gebieden met traditionele methoden bleek tot voor kort echter vrijwel ondoenlijk. Elk afzonderlijk, gefragmenteerd stukje heide, vaak verborgen tussen andere begroeiing, handmatig inventariseren, vergt een onbetaalbare investering in tijd en geld.
Onderzoekers van de Universiteit van Surrey – met name Professor Richard Murphy en Dr. Ana Andries van het Centre for Environment and Sustainability – besloten samen met de Surrey Wildlife Trust, Buglife en de Painshill Park Trust een radicaal andere aanpak te testen. Zij combineerden iets dat zowel voor iedereen toegankelijk is als voor krachtige algoritmes: smartphones in handen van vrijwilligers en satellietbeelden met hoge resolutie.
Opgeleide burgerwetenschappers voerden honderden onderzoeken uit op twee cruciale locaties – Chobham Common en Puttenham Common – waarbij ze met een speciale mobiele app kenmerken van heidevelden vastlegden. Meer dan 250 vrijwilligers voltooiden ruim 1000 enquêtes, en verzamelden zo gegevens die de basis vormden voor machine learning. De algoritmes analyseerden deze waarnemingen samen met satellietbeelden, bodeminformatie en terreingegevens.
De resultaten overtroffen alle verwachtingen: het model produceerde een kaart met een resolutie van slechts drie meter – zo nauwkeurig dat zelfs microscopische heidefragmenten die bij nationale onderzoeken worden gemist, zichtbaar werden. Deze aanpak versnelt en verlaagt niet alleen de kosten van kartering; het transformeert gewone burgers bovendien tot actieve deelnemers aan de wetenschap, en hun waarnemingen tot een waardevolle bijdrage aan natuurbescherming.
De methode heeft zijn veelzijdigheid reeds bewezen: ze werd succesvol toegepast voor het in kaart brengen van de gefragmenteerde kalkgraslanden van Surrey, die net zo zeldzaam en belangrijk bleken te zijn. De onderzoeksresultaten, gepubliceerd in het tijdschrift People and Nature, effenen de weg voor regelmatige data-updates in het hele land en daarbuiten.
Het Space4Nature-project heeft reeds internationale erkenning gekregen; in november 2025 presenteerde Groot-Brittannië het op de klimaatconferentie COP30 als een model voor milieugerichte innovatie. Dit betekent dat voorheen verborgen natuurgebieden niet langer onzichtbaar zijn voor de wetenschap. En wanneer ze zichtbaar zijn, kunnen ze ook worden beschermd.
