Een nieuw grootschalig onderzoek ontkracht de hardnekkige mythe dat het troosten van een bedroefde dierbare een instinctieve wens is van alle mensen, ongeacht cultuur. Het blijkt dat de manieren van emotionele ondersteuning diep verbonden zijn met de culturele waarden van een samenleving. In landen met een individualistische oriëntatie ligt de betekenis van hulp in het zo snel mogelijk kwijtraken van pijn en negatieve gevoelens.
In collectivistische samenlevingen is alles anders: verdriet en lijden worden gezien als een natuurlijke bron van persoonlijke groei en reflectie, en de poging om iemand snel te ‘resetten’ kan worden opgevat als een onbegrip van de diepte van zijn ervaringen.
Het onderzoek, gepubliceerd in 2026 in het tijdschrift ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’ (PNAS), werd uitgevoerd door Dr. Maya Tamir en promovenda Shir Ginossar Yaari van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.
Het project omvatte meer dan 6900 mensen uit 17 landen op verschillende continenten, met zowel uitgebreide enquêtes als dagboeknotities van koppels in Duitsland en Zuid-Korea. Wetenschappers onderzochten hoe mensen de emoties van anderen proberen te reguleren – een fenomeen waaraan in de psychologie historisch veel minder aandacht is besteed dan aan zelfregulatie.
De resultaten waren verbazingwekkend: cultuur beïnvloedt de regulatie van andermans emoties veel sterker dan die van de eigen gevoelens. Bijna iedereen wil zijn humeur verbeteren als hij zich slecht voelt. Maar de reactie op andermans verdriet of woede verschilt radicaal, afhankelijk van het culturele raamwerk waarin iemand is opgevoed.
In individualistische culturen – zoals de VS, Duitsland, Groot-Brittannië en vergelijkbare landen – uit zorg voor een bedroefd persoon zich het vaakst in actieve handelingen: aandachtig luisteren, medeleven tonen, manieren voorstellen om zich beter te voelen. Hier worden negatieve emoties gezien als een belemmering, een verstoring van de normale gang van zaken, die dringend moet worden aangepakt om de persoon weer productief en welvarend te maken.
In collectivistische samenlevingen – Zuid-Korea, Japan, India, China – is de logica volkomen anders. Verdriet en lijden worden niet gezien als problemen, maar als belangrijke delen van de menselijke ervaring die bijdragen aan zelfkennis, het versterken van sociale banden en innerlijke ontwikkeling. Een poging om iemand uit een staat van rouw te ‘resetten’ kan hier niet als goedheid worden beschouwd, maar als ondoorzichtigheid, als het negeren van een belangrijk menselijk proces.
Dit verschil komt vooral duidelijk naar voren in het dagelijks leven van koppels. Duitse partners zijn sterker gemotiveerd om het lijden van hun geliefde te verminderen, en deze motivatie is direct gerelateerd aan de diepte van emotionele intimiteit. In Zuid-Korea is de situatie anders: zelfs in hechte relaties haasten partners zich niet altijd om elkaar van pijn te verlossen – zo’n benadering wordt als respectvoller beschouwd, waardoor ieder zijn eigen weg van beleving kan gaan. Juist deze verschillen verklaren waarom hetzelfde woord van steun of gebaar in verschillende culturen heel anders kan worden begrepen: op de ene plaats als een uiting van liefde, op de andere als een inbreuk op een persoonlijk proces.
De auteurs van het onderzoek benadrukken een kritisch belangrijke conclusie: het populaire principe ‘als iemand zich slecht voelt, moet je hem helpen zich beter te voelen’ is geen universele eigenschap van de menselijke natuur, maar een weerspiegeling van specifieke culturele overtuigingen. In onze steeds meer geglobaliseerde wereld, waar families over continenten zijn verspreid, werkteams mensen uit verschillende landen samenbrengen en psychotherapie grenzen overschrijdt, kan het onbegrip van deze culturele nuances een bron van echt conflict en vervreemding worden.
De onderzoekers stellen een eenvoudige maar wijze herziening van de aanpak voor: in plaats van de vraag “Hoe kan ik je troosten?” te vragen “Wat is nu belangrijk voor je? Wat verwacht je van me?” – en te leren zien dat soms de beste uiting van medeleven is om iemand de ruimte te geven om in zijn toestand te blijven, met zijn pijn, precies zo lang als hij nodig heeft.
