Trên podcast “The Master Investor”, nhà báo Wilfred Frost đã phỏng vấn Jamie Dimon, người đã lãnh đạo JPMorgan Chase hơn 20 năm. Trong cuộc trò chuyện này, gã khổng lồ tài chính đã thẳng thắn hiếm hoi về bản chất của khủng hoảng quản lý: khi một người nhận một vị trí lớn, một số người sẽ phát triển cùng nó, những người khác lại bị thổi phồng – và chính sự tự ti là nguyên nhân của sự thổi phồng đó. Sự thiếu tự tin hủy diệt này sau đó sẽ từ từ tàn phá sự nghiệp.
Dimon không nói suông. Kinh nghiệm của ông bao gồm cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, đại dịch COVID-19, khủng hoảng ngân hàng năm 2023, áp lực liên tục từ các cổ đông và những thử thách về quy định. Không giống như nhiều đồng nghiệp trong ngành, ông tránh xa việc sùng bái cá nhân: ông không che giấu vấn đề, không chỉ vây quanh mình những người trung thành, không sợ công khai thừa nhận sai lầm. Sự cởi mở này không chỉ giúp ông tồn tại ở đỉnh cao mà còn biến JPMorgan Chase thành ngân hàng lớn nhất Hoa Kỳ về tài sản và là một trong những tổ chức tài chính có giá trị nhất thế giới.
Theo Dimon, sự tự ti của người lãnh đạo không biểu hiện qua việc thể hiện cái tôi quá mức, mà qua những hành động im lặng, hủy diệt: che giấu tin xấu, liên tục tìm kiếm sự xác nhận từ cấp dưới, từ chối thuê những người giỏi hơn cấp trên ở một số lĩnh vực nhất định. Một nhà lãnh đạo như vậy dần mất kết nối với thực tế của tổ chức, tự vây quanh mình những “kẻ đồng tình” và trở thành nút thắt cổ chai cho sự phát triển. Chính sự thiếu tự tin tiềm ẩn này, chứ không phải cái tôi khoa trương, mới là mối đe dọa chính đối với công ty.
Lời nói của Dimon có trọng lượng không phải là ngẫu nhiên. Trong hai thập kỷ tại vị, ông đã trải qua ba cuộc khủng hoảng hệ thống lớn và nhiều nỗ lực gây áp lực từ các nhà quản lý, cổ đông hoạt động và các chính trị gia. Hình ảnh công chúng của Dimon – một cựu chủ ngân hàng cứng rắn, không khoan nhượng – phù hợp với thực tế được ghi nhận: ông thường xuyên thuê các chuyên gia có năng lực vượt trội hơn mình, thảo luận công khai về điểm yếu của ngân hàng và không ngại thay đổi chiến lược khi cần thiết. Năm 2008, quyết định loại bỏ 12 tỷ đô la các khoản thế chấp dưới chuẩn có vấn đề trước khi sụp đổ đã mang lại cho JPMorgan một lợi thế đáng kể; sau đó, ông đích thân chỉ đạo việc mua lại rủi ro Bear Stearns và Washington Mutual vào thời điểm khủng hoảng cao điểm, hiểu rằng điều này sẽ tạo ra các nghĩa vụ pháp lý dài hạn, nhưng coi đó là cần thiết cho sự ổn định của hệ thống.
Cảnh báo này có ý nghĩa gì? Dimon không nói với “ban quản lý cấp cao” trừu tượng, mà nói cụ thể với những người đã ở trên đỉnh cao và theo bản năng sợ mất nó. Chính nỗi sợ hãi này – nỗi sợ thất bại, sự thiếu tự tin trong việc củng cố thành công – biến thành sự quản lý độc hại. Trong một thế giới mà sự nghiệp của CEO được đo lường bằng quý và giá trị cổ đông, sự thiếu tự tin không còn là vấn đề tâm lý cá nhân, mà là rủi ro hệ thống đối với toàn bộ tổ chức.
Một câu ngạn ngữ tiếng Nga cũ nói: “Thùng rỗng kêu to”. Dimon nhắc nhở một điều khác: sức mạnh thực sự của người lãnh đạo không thể hiện ở nỗ lực tỏ ra cao hơn và lớn hơn những gì họ có, mà ở khả năng giữ vững bản thân dưới áp lực lớn nhất của hoàn cảnh. Đây là một nghịch lý – chính sự trung thực dễ bị tổn thương như vậy mới làm cho người lãnh đạo thực sự mạnh mẽ.
