In de podcast ‘The Master Investor’ interviewde journalist Wilfred Frost Jamie Dimon, die al meer dan 20 jaar aan het roer staat van JPMorgan Chase. In dit gesprek sprak de financiële gigant met zeldzame openhartigheid over de aard van een managementcrisis: wanneer iemand een grote positie krijgt, groeien sommigen erin, anderen blazen zich op – en het is onzekerheid die de oorzaak is van dit opblazen. Deze destructieve onzekerheid sloopt vervolgens langzaam de carrière.
Dimon theoretiseert niet abstract. Zijn ervaring omvat de financiële crisis van 2008, de COVID-19-pandemie, de bankencrisis van 2023, constante druk van aandeelhouders en uitdagingen op regelgevingsgebied. In tegenstelling tot veel collega's in de sector vermeed hij een persoonlijkheidscultus: hij verborg geen problemen, omringde zich niet alleen met loyale mensen, was niet bang om publiekelijk fouten toe te geven. Deze openheid stelde hem niet alleen in staat om aan de top te overleven, maar ook om JPMorgan Chase te transformeren tot de grootste bank van de VS qua activa en een van de meest waardevolle financiële instellingen ter wereld.
De onzekerheid van een leider, volgens Dimon, manifesteert zich niet in het tonen van een overmatig ego, maar in stille, destructieve acties: het achterhouden van slecht nieuws, constant bevestiging zoeken bij ondergeschikten, weigeren om mensen aan te nemen die de baas op bepaalde gebieden overtreffen. Zo’n leider verliest geleidelijk het contact met de realiteit van de organisatie, omringt zich met ‘ja-knikkers’ en wordt een bottleneck voor ontwikkeling. Het is deze verborgen onzekerheid, niet het pompeuze ego, die de grootste bedreiging vormt voor het bedrijf.
De woorden van Dimon zijn niet zomaar gewichtig. Gedurende twee decennia aan de top heeft hij drie grote systeemcrises en talrijke pogingen tot druk van regelgevers, activistische aandeelhouders en politici doorstaan. Het publieke imago van Dimon – een harde, compromisloze bankier – komt overeen met de gedocumenteerde praktijk: hij huurt regelmatig experts in wier competenties de zijne in veel opzichten overtreffen, bespreekt publiekelijk de zwakke punten van de bank en schuwt niet om de strategie indien nodig te wijzigen. In 2008 gaf zijn beslissing om zich te ontdoen van 12 miljard dollar aan problematische subprime-hypotheken vóór de crash JPMorgan een aanzienlijk voordeel; later leidde hij persoonlijk de risicovolle overname van Bear Stearns en Washington Mutual op het hoogtepunt van de crisis, in de wetenschap dat dit langdurige juridische verplichtingen met zich mee zou brengen, maar beschouwde dit als noodzakelijk voor de stabiliteit van het systeem.
Wat betekent deze waarschuwing? Dimon richt zich niet tot een abstract ‘topmanagement’, maar specifiek tot degenen die al aan de top staan en instinctief bang zijn deze te verliezen. Juist deze angst – de angst om te vallen, de onzekerheid over het bestendigen van succes – verandert in toxisch management. In een wereld waar de carrière van een CEO wordt gemeten in kwartalen en aandeelhouderswaarde, wordt onzekerheid geen persoonlijke psychologische kwestie, maar een systeemrisico voor de hele organisatie.
Een oud Nederlands spreekwoord luidt: ‘Een lege ton hoor je het meest.’ Dimon herinnert ons aan het tegenovergestelde: de ware kracht van een leider manifesteert zich niet in de poging om hoger en groter te lijken dan hij is, maar in het vermogen om zichzelf te blijven onder maximale druk van omstandigheden. Het is een paradox – juist zo’n kwetsbare eerlijkheid maakt een leider werkelijk sterk.
