Các hệ sinh thái rừng ngập mặn trên thế giới đang cho thấy mức độ phục hồi toàn cầu chưa từng có. Theo dữ liệu từ một nghiên cứu quy mô lớn mới đây, xu hướng tích cực này đã trở thành "nguồn lạc quan quan trọng" trong bối cảnh các nỗ lực quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu này vừa được công bố trên Science, một trong những tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới. Công trình mang tên "Unexpected expansion and regrowth in Earth’s mangrove forests over the past four decades" (Sự mở rộng và tái sinh bất ngờ của các khu rừng ngập mặn trên Trái Đất trong bốn thập kỷ qua).
Rừng ngập mặn đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái của hành tinh. Chúng đóng vai trò như một vùng đệm tự nhiên bảo vệ các cộng đồng ven biển khỏi bão lũ và xói mòn, đồng thời là những bể hấp thụ khí carbon mạnh mẽ (thường gọi là "carbon xanh") và là nơi sinh sản, trú ngụ không thể thay thế của nhiều loài cá. Tuy nhiên, kể từ những năm 1980, các quần xã sinh vật độc đáo này đã từng biến mất với tốc độ đáng báo động do tác động của con người, ô nhiễm và các hoạt động phát triển vùng ven biển.
Tuy nhiên, động thái tiêu cực này đã nhường chỗ cho những tín hiệu khả quan. Các số liệu khoa học mới nhất chỉ ra rằng trong 16 năm qua, tốc độ phục hồi và tăng trưởng tự nhiên của rừng ngập mặn đã liên tục vượt qua tỉ lệ mất đi. Kết quả là, bất chấp những tổn thất nặng nề vào cuối thế kỷ 20, tổng diện tích rừng ngập mặn bị thu hẹp ròng trong suốt 40 năm qua chỉ dừng lại ở mức 1%.
"Sau nhiều thập kỷ suy thoái liên tục, chúng ta cuối cùng cũng đã chứng kiến một bước ngoặt toàn cầu đối với tương lai của rừng ngập mặn", ông Zhen Zhang từ Đại học Tulane (Louisiana, Mỹ), người đứng đầu nghiên cứu, cho biết. Theo ông, những phát hiện này làm nổi bật khả năng phục hồi mạnh mẽ của các hệ sinh thái này, đồng thời khẳng định tiềm năng của chúng như một trong những giải pháp dựa trên tự nhiên hiệu quả nhất để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ đường bờ biển.
Bên cạnh sự gia tăng về diện tích, nghiên cứu cũng ghi nhận sự cải thiện về chất lượng của các quần xã sinh vật: các dải rừng ngập mặn hiện có đang trở nên dày đặc và khỏe mạnh hơn. Các nhà khoa học cho rằng xu hướng tích cực này đến từ việc thắt chặt các chính sách bảo tồn ở cấp quốc gia cũng như việc triển khai các chương trình tái trồng rừng có trọng điểm tại nhiều nước trên thế giới.
Mặc dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng còn quá sớm để có thể chủ quan: tại một số khu vực nhất định, hệ sinh thái rừng ngập mặn vẫn đang phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng mang tính cục bộ, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và các biện pháp bảo vệ trọng điểm.
Tiến sĩ Daniel Friess, Giáo sư Khoa học Môi trường tại Đại học Tulane, đã tóm lược ý nghĩa của phát hiện này khi gọi đây là "một ví dụ hiếm hoi và đầy cảm hứng về sự thành công trong bảo tồn thiên nhiên". Theo chuyên gia này, bước đột phá trên mang lại cho nhân loại một lý do thực tế và quan trọng để lạc quan trong cuộc chiến toàn cầu chống lại khủng hoảng khí hậu, chứng minh rằng các sáng kiến bảo tồn đúng đắn có thể đảo ngược ngay cả những xu hướng suy thoái môi trường kéo dài nhiều năm.
