Hệ thống năng lượng thế giới đang đứng trước một "bước ngoặt" lịch sử nhờ những đột phá chưa từng có trong lĩnh vực năng lượng xanh. Điều này được minh chứng qua các dữ liệu từ bản báo cáo mới về hệ thống năng lượng toàn cầu do Viện Năng lượng (Energy Institute) công bố. Theo báo cáo, nhu cầu tiêu thụ điện năng toàn cầu năm 2025 đã tăng 3%, và lần đầu tiên trong lịch sử, toàn bộ mức tăng trưởng này được đáp ứng trọn vẹn bởi các nguồn năng lượng tái tạo (NLTT).
Sự tăng trưởng kỷ lục của năng lượng xanh và các hệ thống lưu trữ
Bản báo cáo nhấn mạnh sự mở rộng quy mô mạnh mẽ của ngành năng lượng sạch. Sản lượng điện mặt trời toàn cầu tính đến năm 2025 đã tăng 30%, đưa lĩnh vực này trở thành phân khúc thị trường có tốc độ phát triển nhanh nhất. Yếu tố then chốt cho phép tích hợp nguồn điện biến thiên khổng lồ này vào lưới điện là sự tăng trưởng đột phá về công suất pin lưu trữ với mức tăng lên tới 66%.
Trung Quốc và Ấn Độ: Những đầu tàu trong tiến trình chuyển dịch năng lượng
Giống như những năm trước, Trung Quốc vẫn giữ vững vị thế là người dẫn đầu tuyệt đối trong công cuộc chuyển đổi này. Quốc gia này đã đưa vào vận hành tổng công suất điện gió và điện mặt trời nhiều hơn tất cả các quốc gia còn lại trên thế giới cộng lại. Đáng chú ý, trong bối cảnh bùng nổ đó, sản lượng điện từ các nhà máy nhiệt điện than tại Trung Quốc đã bắt đầu sụt giảm, cho thấy sự thay thế thực sự đối với nhiên liệu hóa thạch.
Ấn Độ cũng đang cho thấy những bước tiến thành công trong việc đa dạng hóa nguồn năng lượng. Quốc gia này ghi nhận sự sụt giảm sản lượng điện từ các nhà máy chạy bằng than, dầu và khí đốt, trong khi sản lượng điện từ năng lượng tái tạo lại tăng vọt gần 24%.
Nghịch lý tại Mỹ: Khí thải tăng cao giữa xu thế toàn cầu
Bất chấp những tiến bộ trên quy mô toàn cầu, báo cáo cũng chỉ ra những sự khác biệt đáng lo ngại giữa các khu vực, vốn đang kìm hãm đà giảm tổng thể của dấu chân carbon. Các chuyên gia bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tình hình tại Mỹ, nơi ghi nhận sự gia tăng trong cả việc đốt than lẫn khai thác dầu mỏ.
Dữ liệu của Viện Năng lượng cho thấy lượng phát thải khí nhà kính tại Mỹ tăng nhanh gấp bốn lần so với Trung Quốc. Chính Mỹ là nguyên nhân chủ chốt khiến lượng phát thải CO2 toàn cầu tăng thêm 1,1% trên toàn hành tinh. Sự mất cân bằng này cho thấy tiến bộ công nghệ ở một số khu vực có thể bị triệt tiêu hoàn toàn bởi sự thụt lùi ở những nơi khác.
Nhận định của chuyên gia: Công nghệ đã sẵn sàng, điều cần thiết là quyết tâm chính trị
“Chúng ta đang chứng kiến tốc độ thay thế nhiên liệu hóa thạch đầy hứa hẹn trong ngành năng lượng, tuy nhiên tổng lượng phát thải toàn cầu vẫn tiếp tục gia tăng,” Tiến sĩ Nick Wayth, Tổng Giám đốc Viện Năng lượng phát biểu. “Những phát hiện này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về việc đẩy nhanh hiệu quả năng lượng, điện hóa quy mô lớn và tăng cường đầu tư vào các công nghệ sạch.”
Kết luận
Việc chạm đến "điểm bước ngoặt" đồng nghĩa với việc nền tảng công nghệ và kinh tế để từ bỏ nhiên liệu hóa thạch đã được định hình: năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ hiện có khả năng bao phủ toàn bộ mức tăng trưởng của nhu cầu thế giới. Tuy nhiên, các số liệu thống kê cũng chỉ ra rằng nếu thiếu đi những nỗ lực phối hợp toàn cầu và việc chấm dứt gia tăng khai thác hydrocarbon tại một số quốc gia, các mục tiêu về khí hậu sẽ vẫn bị đe dọa. Tương lai của quá trình chuyển dịch năng lượng giờ đây không còn phụ thuộc nhiều vào sự sẵn có của các công nghệ xanh, mà nằm ở ý chí chính trị để triển khai chúng trên diện rộng.
Bài viết được biên soạn dựa trên dữ liệu từ báo cáo Thống kê Năng lượng Thế giới của Viện Năng lượng (Energy Institute Statistical Review of World Energy), phản ánh các xu hướng của thị trường năng lượng toàn cầu.
