Liên minh Châu Âu đang kiên định theo đuổi lộ trình độc lập về mặt công nghệ. Để không còn phụ thuộc vào các cường quốc đổi mới sáng tạo trên thế giới, Châu Âu đang tích cực đẩy mạnh sản xuất công nghệ cao trong nội khối. Những số liệu thống kê mới nhất cùng các sáng kiến từ Ủy ban Châu Âu đã cho thấy cách thức cụ thể mà Brussels dự định thực hiện để bảo vệ thị trường và hỗ trợ các nhà sản xuất nội địa.
Thị trường tăng trưởng: Châu Âu đang sản xuất những gì?
Theo số liệu từ cơ quan thống kê Eurostat, doanh thu từ các sản phẩm công nghệ cao tại EU trong năm 2024 đã cán mốc 414 tỷ euro. Để so sánh, con số này vào mười năm trước (năm 2014) chỉ dừng lại ở mức 273 tỷ euro. Như vậy, thị trường này đang duy trì đà tăng trưởng ổn định với mức bình quân 4,3% mỗi năm.
Xét về cơ cấu sản xuất, các lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất tại Châu Âu bao gồm:
- Dược phẩm và các chế phẩm y tế — chiếm 29% tổng sản lượng.
- Điện tử và thiết bị viễn thông — chiếm 23%.
- Dụng cụ khoa học và thiết bị đo lường — chiếm khoảng 21%.
Bất chấp những con số ấn tượng về năng lực sản xuất nội bộ, Châu Âu vẫn còn phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung từ bên ngoài. Hơn một nửa số hàng hóa công nghệ cao nhập khẩu vào EU có nguồn gốc từ Mỹ và Trung Quốc.
Cán cân thương mại: Châu Âu đang thặng dư hay thâm hụt với ai?
Thống kê ngoại thương đã phác họa nên một bức tranh đầy thú vị. Gần một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu công nghệ cao của Châu Âu (31%) là dành cho thị trường Hoa Kỳ. Trong khi đó, Trung Quốc và Vương quốc Anh mỗi bên chiếm khoảng 10%.
Tuy nhiên, cán cân thương mại của EU lại có sự khác biệt rõ rệt tùy thuộc vào từng đối tác:
- Thâm hụt nghiêm trọng (khi Châu Âu mua nhiều hơn bán) được ghi nhận trong giao thương với Trung Quốc — lên tới 92 tỷ euro vào năm 2024. Mức thâm hụt lớn cũng được ghi nhận trong quan hệ thương mại với Đài Loan (19 tỷ euro) và Việt Nam (20 tỷ euro).
- Ngược lại, thặng dư (khi xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu) lại xuất hiện trong giao dịch với Mỹ, đạt mức 46 tỷ euro. EU cũng duy trì cán cân tích cực với Vương quốc Anh (27 tỷ euro) và Thổ Nhĩ Kỳ (11 tỷ euro).
Bảo vệ thị trường nội địa: Những luật chơi mới
Nhằm giảm thiểu sự lệ thuộc vào các quốc gia khác và thúc đẩy nghiên cứu trong nước, Ủy ban Châu Âu đã công bố một gói sáng kiến quy mô lớn về độc lập công nghệ.
Mục tiêu then chốt là phát triển các lĩnh vực trọng yếu như sản xuất chip máy tính, công nghệ đám mây, các dịch vụ dựa trên trí tuệ nhân tạo và phần mềm mã nguồn mở. Sự hỗ trợ sẽ được triển khai xuyên suốt mọi giai đoạn, từ khâu chế tạo vi mạch đến phát triển phần mềm ứng dụng.
Thay đổi mang tính thắt chặt nhất sẽ nằm ở mảng mua sắm công. Trong các lĩnh vực thiết yếu đối với an ninh và phúc lợi của người dân như quốc phòng và y tế, các công ty ngoài Châu Âu về cơ bản sẽ mất quyền tham gia đấu thầu các đơn hàng của chính phủ.
Đây là một thông điệp trực tiếp từ Brussels: Châu Âu quyết tâm bảo vệ thị trường của mình, đặt niềm tin vào công nghệ tự thân và không còn dựa dẫm vào những đổi mới từ bên ngoài trong các ngành chiến lược.
