Trên một ngọn đồi ở Puck, Ba Lan, các nhà khảo cổ đã phơi mở những tầng lớp lịch sử, nơi một chiếc cối xay bình thường bỗng chốc biến thành một cứ điểm trong thời chiến.
Các cuộc khai quật trên Đồi Cối Xay Gió (Wzgórze Wiatraczne) do các chuyên gia của Đại học Warszawa tiến hành dưới sự chỉ đạo của tiến sĩ Michał Starski. Họ đã khảo sát hơn năm nghìn mét vuông, cách trung tâm thời trung cổ của thành phố khoảng ba trăm mét về phía tây.
Tại đây đã phát hiện hơn ba trăm di vật khảo cổ. Trong số đó có những mảnh đá cối bằng đá hoa cương với những rãnh khía đặc trưng của thời Hậu Trung Cổ, và hơn mười viên đạn đá của pháo.
Ở giữa đồi đã lộ ra hai hào hình vòng với đường kính khoảng ba mươi và năm mươi mét. Độ sâu của mỗi hào — khoảng một mét rưỡi, chiều rộng — từ một mét rưỡi đến hai mét rưỡi. Các hào được lấp đầy bằng cát và đất sét.
Bên trong vòng lớn hơn còn lưu lại dấu tích của một hầm chứa bằng gỗ thuộc một công trình không rõ, cùng những mảnh đá cối lớn. Các nguồn sử liệu nhắc đến hai cối xay gió ở Puck vào thế kỷ XV, một trong số đó thuộc về Dòng Teuton.
Theo ý kiến của các nhà nghiên cứu, những hào này có thể từng phục vụ như những công trình phòng thủ. Người ta liên hệ chúng với Chiến tranh Mười ba năm 1454–1466, khi Puck hai lần trở thành chiến trường: năm 1460 quân Thập tự chinh đã chiếm được nó, còn năm 1464 thì quân đội Gdańsk đã vây hãm nó.
Ngọn đồi tạo nên một điểm cao thuận lợi, nên chiếc cối xay và những công trình lân cận, xem ra, đã được bao quanh bằng hào và có thể cả một lũy đất nhỏ. Nếu niên đại được xác nhận, đây sẽ là những công sự dã chiến đầu tiên được biết đến của thời kỳ đó.
Về sau, vào thế kỷ XVI, một phần đất đã chuyển sang tay cộng đồng Tin Lành địa phương. Trên đồi xuất hiện một nghĩa trang Luther, nơi tìm thấy khoảng một trăm năm mươi ngôi mộ. Trong số các phát hiện có những đồng tiền thế kỷ XV–XVI, có lẽ gắn với tục lệ «obol của Charon», và một tẩu đất sét thế kỷ XVII.
Thậm chí còn sớm hơn, tại nơi này đã từng có người của văn hóa Lusatia sinh sống vào nửa đầu thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên, còn vào thời Sơ Trung Cổ ở đây đã ghi nhận những hố có chức năng kinh tế. Bản đồ năm 1634 đã gọi ngọn đồi này là Muhlenberg — Đồi Cối Xay.
Một nơi chốn qua hai nghìn năm đã thay đổi vai trò từ khu định cư và cối xay thành pháo đài tạm thời và nghĩa trang. Những phát hiện như vậy cho thấy con người đã thích nghi cảnh quan theo những nhu cầu luôn đổi thay như thế nào — từ cơm bánh hằng ngày đến phòng thủ và tưởng nhớ tổ tiên.
