Na wzgórzu w polskim Pucku archeolodzy odsłonili warstwy historii, w których zwykły młyn nagle zamienił się w punkt oporu podczas wojny.
Wykopaliska na Wzgórzu Wiatracznym (Wzgórze Wiatraczne) prowadzili specjaliści Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem doktora Michała Starskiego. Zbadali ponad pięć tysięcy metrów kwadratowych około trzystu metrów na zachód od średniowiecznego centrum miasta.
Odkryto tu ponad trzysta obiektów archeologicznych. Wśród nich — fragmenty granitowych żaren z charakterystycznymi nacięciami, typowymi dla późnego średniowiecza, oraz ponad dziesięć kamiennych kul armatnich.
W centrum wzgórza odsłonięto dwie koliste fosy o średnicy około trzydziestu i pięćdziesięciu metrów. Głębokość każdej — około półtora metra, szerokość — od półtora do dwóch i pół metra. Fosy były wypełnione piaskiem i gliną.
Wewnątrz większego pierścienia zachowały się pozostałości drewnianej piwnicy nieznanej budowli i duże kawałki żaren. Źródła historyczne wspominają o dwóch wiatrakach w Pucku w XV wieku, z których jeden należał do Zakonu Krzyżackiego.
Zdaniem badaczy fosy te mogły służyć jako budowle obronne. Wiąże się je z wojną trzynastoletnią 1454–1466, gdy Puck dwukrotnie stawał się areną walk: w 1460 roku zdobyli go krzyżacy, a w 1464 oblegały wojska gdańskie.
Wzgórze oferowało dogodne wyniesienie, dlatego młyn i przylegające budowle, jak się wydaje, otoczono fosami i być może niewielkim wałem. Jeśli datowanie się potwierdzi, będą to pierwsze znane umocnienia polowe z tego okresu.
Później, w XVI wieku, część ziemi przeszła na miejscową wspólnotę protestancką. Na wzgórzu powstał cmentarz luterański, na którym znaleziono około stu pięćdziesięciu pochówków. Wśród znalezisk — monety z XV–XVI wieku, prawdopodobnie związane ze zwyczajem „obola Charona”, oraz gliniana fajka z XVII wieku.
Jeszcze wcześniej na tym miejscu żyli ludzie kultury łużyckiej w pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia przed naszą erą, a we wczesnym średniowieczu odnotowano tu jamy o przeznaczeniu gospodarczym. Mapa z 1634 roku nazywa już wzgórze Muhlenberg — Wzgórze Młyńskie.
Jedno miejsce przez dwa tysiące lat zmieniało role od osady i młyna po tymczasową twierdzę i cmentarz. Takie znaleziska pokazują, jak ludzie przystosowywali krajobraz do zmieniających się potrzeb — od chleba powszedniego po obronę i pamięć o przodkach.
