Telekop Eucid zarzał w samo srce Dri Mlecnj i dotrzegł ponad 60 milionów gwiazd

W dniu 24 czerwca 2026 roku Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) zaprezentowała najbardziej szczegółowe zdjęcie centrum naszej galaktyki wykonane w świetle widzialnym. Teleskop kosmiczny Euclid, którego głównym zadaniem jest badanie ciemnej materii i ciemnej energii, na krótko skierował swój obiektyw w stronę jasnego i gęstego jądra Drogi Mlecznej. Efekty tej obserwacji przerosły najśmielsze oczekiwania naukowców, ukazując kosmos w niespotykanej dotąd skali i jakości, która rzuca nowe światło na serce naszego galaktycznego domu.

Obraz, który został zarejestrowany 23 marca 2025 roku, powstał w ciągu zaledwie 26 godzin czasu obserwacyjnego. Stanowi on imponującą mozaikę złożoną z dziewięciu oddzielnych kadrów, z których każdy obejmuje obszar nieba większy niż tarcza Księżyca w pełni. Ostatecznie Euclid uwiecznił ponad 60 milionów gwiazd, a także liczne mgławice i gromady gwiazd znajdujące się w obrębie zgrubienia galaktycznego, czyli centralnego wybrzuszenia Drogi Mlecznej. Niezwykła ostrość fotografii pozwala na precyzyjne rozróżnienie poszczególnych obiektów mimo ich ogromnego zagęszczenia. Tak wysoki poziom szczegółowości przy tak szerokim polu widzenia jest obecnie nieosiągalny dla wielu obserwatoriów naziemnych, które na wykonanie podobnego zadania potrzebowałyby tysięcy godzin pracy.

Teleskop Euclid stacjonuje w punkcie Lagrange'a L2, oddalonym o 1,5 miliona kilometrów od Ziemi. Jego zaawansowana kamera światła widzialnego o wysokiej rozdzielczości oraz szerokie pole widzenia czynią go idealnym narzędziem do tego typu misji. Aby lepiej zobrazować jego możliwości, warto wspomnieć, że pojedynczy kadr z Euclida obejmuje obszar 270 razy większy niż kamera szerokokątna teleskopu Hubble'a, zachowując przy tym zbliżoną ostrość obrazu. Dzięki temu instrument może błyskawicznie przeszukiwać rozległe regiony nieba i dostrzegać słabsze gwiazdy, które z powierzchni Ziemi są niezwykle trudne do zidentyfikowania z powodu zakłóceń wywoływanych przez atmosferę.

Jednak główna wartość naukowa tego zdjęcia wykracza daleko poza jego walory estetyczne. Centralny region Drogi Mlecznej to doskonałe miejsce do poszukiwania egzoplanet za pomocą metody mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Zjawisko to zachodzi, gdy jedna gwiazda przechodzi przed drugą, a jej grawitacja tymczasowo wzmacnia światło obiektu znajdującego się w tle, działając niczym soczewka. Jeśli wokół gwiazdy pierwszoplanowej krąży planeta, powoduje ona dodatkowe, choć minimalne, wahania jasności. Obszar objęty badaniem Euclida zawiera już 51 znanych układów planetarnych, a zebrane dane staną się fundamentem dla przyszłych odkryć. Obserwacje te będą uzupełniać działania nadchodzącej misji Roman agencji NASA, która również skupi się na poszukiwaniu planet tą samą techniką.

Projekt ten stanowi jaskrawy przykład tego, jak instrument zaprojektowany do badania najdalszych zakątków wszechświata może odkrywać tajemnice naszego własnego otoczenia. Podczas gdy Euclid kontynuuje swoją misję polegającą na mapowaniu miliardów galaktyk, te celowane obserwacje dowodzą jego niezwykłej wszechstronności. Naukowcy, w tym Jean-Philippe Beaulieu z Institut d'astrophysique de Paris, zauważają, że choć teleskopy naziemne odkryły około 300 egzoplanet tą metodą w ciągu ostatnich dwudziestu lat, teraz dysponujemy znacznie potężniejszym narzędziem umieszczonym w przestrzeni kosmicznej, które przyspieszy tempo odkryć.

Zdjęcie zostało już udostępnione opinii publicznej, przypominając o tym, jak bogate, dynamiczne i pełne niespodzianek jest centrum naszej galaktyki. W tym gęstym tłumie dziesiątek milionów gwiazd mogą ukrywać się tysiące nieodkrytych jeszcze światów, czekających na swój moment w historii astronomii. Misja Euclid dopiero zaczyna pomagać nam w ich odnajdywaniu, otwierając zupełnie nowy rozdział w badaniach nad strukturą i zawartością Drogi Mlecznej, co z pewnością przyniesie jeszcze wiele przełomowych informacji w nadchodzących latach.