We wschodnim Afganistanie, w górzystym regionie Nuristanu: przez dziesięć dni i nocy bez przerwy padały niespotykane deszcze. Kamienne i gliniane domy, od wieków przystosowane do górskich ulew, zaczęły się sypać jeden po drugim. „Takie deszcze padają coraz silniej i wcześniej niż wcześniej” – mówią miejscowi mieszkańcy. Dla regionu, gdzie ludzie od dziesięcioleci znają tę samą muzykę sezonu, stało się to szokiem.
Podobna sytuacja ma miejsce w Bangladeszu. W lipcu 2026 roku Ćittagong doświadczył jednej z najsilniejszych ulew w swojej historii: w ciągu doby spadło 412 milimetrów opadów – najwyższy wskaźnik od 42 lat obserwacji.
Od Afganistanu po Tajwan, region Azji objęła bezprecedensowa fala żywiołu wodnego. W Indiach, Pakistanie i Bangladeszu deszcze monsunowe stały się nieprzewidywalne i jednocześnie obfite. W Chinach od kwietnia ponad 600 rzek przekroczyło krytyczne poziomy – o 35 procent więcej niż zwykle.
Tajfun „Noul” pod koniec lipca 2026 roku zmusił do ewakuacji około 900 tysięcy osób w prowincji Guangdong, przy czym był to najsilniejszy tajfun, który uderzył w Chiny w tym roku.
Na Tajwanie w czerwcu straty w rolnictwie spowodowane serią ulew przekroczyły 330 milionów nowych dolarów tajwańskich, a w Tajpej odnotowano najwyższy miesięczny poziom opadów od ponad stu lat obserwacji meteorologicznych.
Naukowcy wiążą wzmocnienie opadów z ociepleniem atmosfery – mechanizm jest prosty i nieubłagany. Cieplejsze powietrze jest w stanie zatrzymać więcej pary wodnej: na każdy stopień Celsjusza gromadzi około 7 procent więcej wilgoci. Kiedy zaczyna padać deszcz, jest on intensywniejszy i często krótszy.
Zgodnie z ostatnim raportem Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, rosnące temperatury zwiększają zagrożenie powodzi w regionach monsunowych Południowej, Południowo-Wschodniej i Wschodniej Azji, a także przyspieszają topnienie lodowców w Hindukuszu i Himalajach. Badania międzynarodowej inicjatywy World Weather Attribution pokazują, że ekstremalne opady od cyklonów w Południowo-Wschodniej Azji nasilają się już od kilku dekad. Według danych z 2025 roku, prawie połowa sezonowych opadów w Azji Południowej przypada teraz na 20–30 godzin, co gwałtownie zwiększa ryzyko powodzi i osuwisk.
Sytuację pogarszają kolejne sztormy. W południowych Chinach tajfun „Maysak” w lipcu zalał tereny nizinne i stworzył warunki, w których setki węży uciekły z farm i znalazły się na zalanych terenach. W Japonii i Wietnamie ulewy spowodowały niebezpieczne osuwiska. W Korei Południowej przeplatają się upały i powodzie, tworząc dla ludności naprzemienny stres. Prognozy na pozostałą część lata 2026 roku są niepokojące: północne Chiny, w tym Pekin, mogą otrzymać o 20–50 procent więcej opadów niż zwykle, a liczba tajfunów dotykających kraj spodziewana jest powyżej średniego poziomu.
Międzynarodowa Federacja Towarzystw Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, koordynująca pomoc dla ofiar w całym regionie Azji, podkreśla oczywistość: te wydarzenia nie są abstrakcją matematyczną, lecz rzeczywistymi humanitarnymi konsekwencjami zmian klimatu. Hosam Faisal, szef delegacji organizacji w Afganistanie, wzywa rządy do inwestowania zasobów nie tylko w reagowanie na nieszczęście, ale także w środki zapobiegawcze: wczesne ostrzeganie przed niebezpieczeństwem, wzmocnienie drenażu i ochrony dróg, przygotowanie ludności jeszcze przed nadejściem katastrofy. Oczekiwane ocieplenie El Niño jedynie podkreśla pilność takich działań.
Osiedla ludzkie, od wieków przystosowane do pewnego rytmu i intensywności deszczów, stają teraz w obliczu nowej i bezlitosnej rzeczywistości. Domy zbudowane dla jednego reżimu opadowego, drogi wytyczone w innych warunkach klimatycznych, uprawy obliczone na znane terminy, nawet systemy opieki zdrowotnej – wszystko okazuje się nieprzygotowane na ulewy, które są nie tylko silniejsze, ale zasadniczo inne pod względem charakteru i częstotliwości.
Inwestycje w wczesne ostrzeganie, we wzmacnianie infrastruktury i w bezpośrednie wsparcie lokalnych społeczności pozwalają znacząco zmniejszyć liczbę ofiar podczas przyszłych ekstremalnych opadów. Ale wymaga to działania teraz, zanim okno możliwości się zamknie.
