14 september 2026 In Cardiff vindt een ongekende ontmoeting plaats tussen de leiders van de drie regio's van het Verenigd Koninkrijk. De eerste minister van Schotland John Swinney (SNP), de eerste minister van Wales Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) en de eerste minister van Noord-Ierland Michelle O’Neill (Sinn Féin) komen bijeen om een gezamenlijke verklaring te ondertekenen. Zij worden vergezeld door de leider van Sinn Féin en de oppositie in de Republiek Ierland, Mary Lou McDonald.
Volgens The Telegraph en andere Britse publicaties zal het document van Londen eisen dat het recht van deze gebieden op het houden van referenda over onafhankelijkheid en zelfbeschikking wordt erkend. De ontmoeting vindt plaats in de hoedanigheid van partijleiders, en niet als officiële regeringsvertegenwoordigers.
Voor het eerst in de geschiedenis worden alle drie de regio's tegelijkertijd geleid door politici die een vertrek uit het Verenigd Koninkrijk steunen. John Swinney benadrukte: "Voor het eerst worden Schotland, Wales en Noord-Ierland geleid door voorstanders van onafhankelijkheid. Er is geen duidelijker signaal dat de status quo onhoudbaar is, en Westminster moet zich voorbereiden op een toekomst zonder het Verenigd Koninkrijk."
Wat staat er op de agenda
De gezamenlijke verklaring zal betrekking hebben op vier kerngebieden:
- economie,
- energie,
- Europese en internationale samenwerking,
- het recht op zelfbeschikking.
Schotland en Wales overwegen het vooruitzicht van een afzonderlijk lidmaatschap van de Europese Unie. Noord-Ierland ziet een pad naar hereniging met de Republiek Ierland, wat het automatisch zou laten terugkeren naar de EU.
Context en reactie van Londen
De ontmoeting vindt plaats tegen de achtergrond van recente verklaringen van de Britse premier Andy Burnham. Vorige week hield hij de mogelijkheid open voor een nieuw Schots referendum bij een 'duidelijke consensus', maar later bevestigde hij officieel dat het onderwerp 'gesloten' blijft.
Binnen de Britse regering en onder unionisten wordt de ontmoeting al een 'separatistische top' genoemd. Critici beweren dat deze bedoeld is om de druk op Westminster op te voeren. Voorstanders van onafhankelijkheid zien het daarentegen als een historisch moment van coördinatie tussen nationale bewegingen.
Peilingen tonen aan: de steun voor onafhankelijkheid in Schotland bedraagt momenteel ongeveer 47 %, in Noord-Ierland ongeveer 36 % en in Wales ongeveer 32 %.
De ontmoeting in Cardiff heeft geen juridische kracht en verandert de constitutionele procedures niet. Het toont echter een groeiende coördinatie tussen de drie nationalistische krachten en stelt Londen scherper dan ooit tevoren de vraag over de toekomst van het Verenigd Koninkrijk.
