14 września 2026 roku W Cardiff odbędzie się bezprecedensowe spotkanie liderów trzech regionów Wielkiej Brytanii. Pierwszy minister Szkocji John Swinney (SNP), pierwszy minister Walii Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) oraz pierwsza minister Irlandii Północnej Michelle O’Neill (Sinn Féin) spotkają się, aby podpisać wspólną deklarację. Dołączy do nich lider Sinn Féin i opozycji w Republice Irlandii Mary Lou McDonald.
Według danych The Telegraph i innych brytyjskich wydawnictw, dokument będzie wymagał od Londynu uznania prawa tych terytoriów do przeprowadzenia referendów w sprawie niepodległości i samostanowienia. Spotkanie odbywa się w formacie liderów partyjnych, a nie oficjalnych przedstawicieli rządów.
Po raz pierwszy w historii na czele wszystkich trzech regionów stoją jednocześnie politycy popierający wystąpienie ze składu Zjednoczonego Królestwa. John Swinney podkreślił: „Po raz pierwszy Szkocja, Walia i Irlandia Północna są prowadzone przez zwolenników niepodległości. Nie ma wyraźniejszego sygnału, że status quo jest nie do utrzymania, a Westminster musi przygotować się na przyszłość bez Zjednoczonego Królestwa”.
Co znajduje się w programie
Wspólna deklaracja obejmie cztery kluczowe obszary:
- gospodarkę,
- energetykę,
- współpracę europejską i międzynarodową,
- prawo do samostanowienia.
Szkocja i Walia rozważają perspektywę odrębnego członkostwa w Unii Europejskiej. Irlandia Północna — drogę do zjednoczenia z Republiką Irlandii, co automatycznie przywróci ją do UE.
Kontekst i reakcja Londynu
Spotkanie odbywa się na tle niedawnych oświadczeń premiera Wielkiej Brytanii Andy'ego Burnhama. W zeszłym tygodniu dopuścił on możliwość nowego szkockiego referendum w przypadku istnienia „wyraźnego konsensusu”, jednak później oficjalnie potwierdził, że temat pozostaje „zamknięty”.
W brytyjskim rządzie i wśród unionistów spotkanie jest już nazywane „szczytem separatystycznym”. Krytycy twierdzą, że ma ono na celu zwiększenie presji na Westminster. Zwolennicy niepodległości, wręcz przeciwnie, widzą w nim historyczny moment koordynacji ruchów narodowych.
Sondaże pokazują: poparcie dla niepodległości w Szkocji wynosi obecnie około 47 %, w Irlandii Północnej — około 36 %, w Walii — około 32 %.
Spotkanie w Cardiff nie ma mocy prawnej i nie zmienia procedur konstytucyjnych. Jednak demonstruje ono rosnącą koordynację między trzema siłami nacjonalistycznymi i stawia przed Londynem pytanie o przyszłość Zjednoczonego Królestwa w formie ostrzejszej niż kiedykolwiek wcześniej.
