Betekenis. Hoewel… als iets überhaupt betekenis heeft.
«Everything Everywhere All at Once» (Everything Everywhere All at Once) — een multigenrefilm uit 2022, waarin sciencefiction, actie, komedie, familiedrama en openlijke psychedelica op een of andere ongelooflijke manier tegelijkertijd bestaan.
Hij is gemaakt door de regisseurs Daniel Kwan en Daniel Scheinert, beter bekend als simpelweg «de Daniels».
En het woord «psychedelisch» is hier heel belangrijk.
De film vertelt niet zomaar een verhaal. Hij probeert letterlijk het vertrouwde waarnemingssysteem van de kijker aan het wankelen te brengen en je meerdere keren de vraag te laten stellen:
wie is hier eigenlijk het echte ik?
In het middelpunt van het verhaal staat Evelyn Wang, gespeeld door Michelle Yeoh, een gewone vrouw die onverwacht ontdekt dat er een enorm aantal parallelle universums bestaat — en een enorm aantal andere versies van haarzelf.
Om in een ander universum te komen en toegang te krijgen tot de vaardigheden van een andere Evelyn, moet de heldin een bepaald algoritme volgen — en daarbij vaak iets doen dat volstrekt onwennig, onlogisch, vreemd en soms ronduit absurd voor haar is.
En hier begint het allerinteressantste.
Evelyn springt voortdurend tussen verschillende versies van haar leven, terwijl ze tegelijkertijd probeert de band met haar man, haar dochter, de realiteit — en vooral, je herinneren: wie is zij zelf eigenlijk?
En ten slotte, rond ongeveer de 44e minuut begint ze alles veel ruimer te zien.
Haar andere levens.
De andere levens van haar dierbaren.
Andere versies van haarzelf.
En dan rijst een prachtige vraag:
wie van deze mensen zal nu haar naaste blijken te zijn, en wie haar vijand?
Nu, dat is het.
Verder zullen we niets vertellen. 😃
Want juist vanaf hier zul je je beslist niet meer vervelen.
En ja — daar bestaan niet alleen alternatieve versies van afzonderlijke mensen.
Daar zijn alternatieve vertakkingen van ons hele universum.
Hoe is dit eigenlijk gefilmd?
Hier past een apart applaus.
Hoe de gevechten zijn neergezet.
Wat voor special effects.
Hoe de montage werkt.
Hoe het scenario is geschreven.
Hoe de film vanuit een volstrekt absurde situatie binnen enkele seconden overgaat in een drama, vervolgens in filosofie, dan in een actiefilm — en je een minuut later aan het lachen maakt.
De acteurs kregen daarbij een taak van volstrekt waanzinnige moeilijkheidsgraad: ze moeten feitelijk spelen meerdere versies van één persoon, die soms fundamenteel niet op elkaar lijken.
Michelle Yeoh is simpelweg verbluffend
Michelle Yeoh — ‘Crouching Tiger, Hidden Dragon’, ‘Mechanic: Resurrection’, ‘Last Christmas’, ‘Star Trek: Discovery’ — kreeg hier een van de moeilijkste rollen uit haar carrière.
En ze heeft het niet alleen geklaard.
Ze verdient ovaties, eindeloze lof en, zoals later bleek, een volkomen verdiende ‘Oscar’.
Haar natuurlijke beheersing van vechtsporten gaat hier samen met komedie, drama, volstrekt absurdisme en zeer subtiele emotionele scènes.
Naast haar staat de schitterende Ke Huy Quan — ‘The Goonies’, ‘Loki’, ‘American Born Chinese’.
Stephanie Hsu — ‘Stuntmannen’, ‘Stiefzussen’ — ongelooflijk kleurrijk, vreemd en tegelijkertijd emotioneel.
Jamie Lee Curtis — ‘True Lies’, ‘Knives Out’, ‘Trading Places’, ‘Freaky Friday’, ‘Arnold’ — permitteert zich hier dingen die je van haar totaal niet zou verwachten.
En natuurlijk James Hong — ‘Balls of Fury’, ‘You Can’t Win’, ‘The Day the Earth Stood Still’ — een legende met een enorme filmografie, die het publiek in tientallen bekende films en series heeft gezien.
Kortom, met de acteurs zit het hier wel goed.
Sterker nog.
Heel, heel goed.
Een paar citaten — gewoon om te begrijpen waar je voor wordt uitgenodigd
De film ligt letterlijk bezaaid met zinnen die eerst deel lijken van een fantastisch plot en dan plotseling bijna als een filosofisch traktaat gaan klinken.
‘Je begrijpt gewoon niet hoe elke beslissing die je neemt je leven beïnvloedt’.
‘Niets is belangrijk’.
‘Je begrijpt het toch, hè? Je ziet dat alles om je heen slechts toevallige reorganisaties van deeltjes van een oscillerende superpositie is’.
En meteen daarna:
‘Laten we haar zuurstof afsnijden, al is het in deze dimensie’. 😄
En dan weer:
‘Je weet toch dat elk van onze daden verdwijnt in het grenzeloze veld van onze andere mogelijkheden. Je bent overal’.
Of:
‘Doe wat juist is!’ — dat is een piepklein kistje, door mensen gemaakt, dat je beklemt.
En nog:
‘Jij bent jong, jouw geest is veranderlijk. Maar ík weet wie ik ben!’
En dan:
‘Ik zocht alleen iemand die kon zien wat ik zie. Die kon voelen wat ik voel’.
En een van onze favorieten:
‘Als ik alleen het goede kies, betekent dat niet dat ik zwak ben. Het is een strategie. Ze helpt me simpelweg om alles te doorstaan’.
Dus waar gaat de film nu eigenlijk echt over?
Hier begint het pas echt interessant te worden.
Aan de oppervlakte is het een film over het multiversum.
Maar als je de sciencefiction, de gevechten, de special effects en alle prachtige absurditeit weglaat, ontstaat er een heel interessante betekenis:
je moet voortdurend je eigen patronen doorbreken.
De vertrouwde gedachteketens veranderen.
Nieuwe verbindingen creëren.
Uit automatische reacties stappen.
Want elke genomen beslissing vormt een nieuwe versie van je leven.
En de opgave is om te midden van dat oneindige aantal varianten je eigen Ik niet te verliezen.
Bovendien dwingt de film de kijker letterlijk om naar de vraag te kijken:
Wie ben Ik?
Als je ooit het antwoord op die vraag hebt gezocht, kun je hem aanzetten.
Onverschillig zal hij je zeker niet laten.
De een zal zeggen: ‘Geniaal’.
De ander: ‘Wat heb ik nu eigenlijk gezien?’
En weer een ander zal na de film nog urenlang zitten nadenken.
En misschien is dat precies zijn opgave.
En humor. Heel veel humor
Belangrijk: stel je geen zware filosofische film van twee uur voor, waarin mensen peinzend uit het raam kijken.
Nee.
Hier is een zodanig niveau van absurditeit dat je soms juist zult lachen omdat je brein al weigert te verklaren wat er gebeurt.
En nog iets:
zet de film niet te snel uit, ongeveer bij minuut 82!
Ja-ja.
Dit is ook een zet van de scenarioschrijvers.
Ook hier hebben ze besloten een beetje met de kijker te spelen.
De film lijkt praktisch op niets anders
En juist daarom hebben we besloten deze grote analyse te maken.
Onlangs publiceerden we onze TOP-5 sciencefiction aller tijden en volkeren, waarin we op de eerste plaats zetten ‘De onsterfelijken. Oorlog der werelden’.
En de reden was niet alleen de kwaliteit van de film.
Het belangrijkste — originaliteit.
Wanneer het na het kijken moeilijk is om te zeggen:
‘Nou, dit lijkt ongeveer op die en die film’.
En hier is het precies hetzelfde.
‘Everything Everywhere All at Once’ is praktisch onmogelijk normaal te vergelijken met andere cinema.
Hij bestaat gewoon in zijn eigen categorie.
Zeven ‘Oscars’ — en dat zegt al iets
De film kreeg ongelooflijke erkenning van critici en publiek.
Bij de Oscaruitreiking van 2023 won de film meteen in zeven categorieën, waaronder:
‘Beste film’;
‘Beste regie’ — Daniel Kwan en Daniel Scheinert;
‘Beste vrouwelijke hoofdrol’ — Michelle Yeoh;
‘Beste mannelijke bijrol’ — Ke Huy Quan;
‘Beste vrouwelijke bijrol’ — Jamie Lee Curtis;
en kreeg daarnaast prijzen voor origineel scenario en montage.
Met andere woorden: al die chaos bleek een zeer zorgvuldig georganiseerde chaos te zijn.
En juist hier schuilt misschien nog een aanwijzing in de film.
Wat op het eerste gezicht absurditeitlijkt, betekent soms simpelweg:
je wordt uitgenodigd om je denkrichting te veranderen.
Nu meteen.
Psychedelisch? En of.
Ter herinnering: de film is psychedelisch.
Dus hij zal je niet alleen vertellen dat je je vertrouwde waarneming moet veranderen.
Hij zal je dwingen het te doen.
Maak je gordel vast.
Want aan het einde vind je een gesprek over Keuze, en over vrijheid, en over de kunst om Schepper van je eigen levente zijn.
En de analogie met de steen — met die schitterende staat van ‘gewoon zijn’ — is voor ons sowieso een van de meesterwerken van de film.
Geen enkele toespraak.
Geen enkele strijd.
Geen enkel bewijs.
Stenen.
En plotseling — een van de meest menselijke episoden van de hele film.
Slot
‘Everything Everywhere All at Once’ is een heel vreemde film.
Heel grappig.
Heel slim.
Heel luidruchtig.
Soms volstrekt absurd.
Soms onverwacht teder.
Soms zo filosofisch dat je een minuut na een scène met weer een waanzinnig gevecht plotseling betrapt op een gedachte over je eigen leven.
De film dwingt de kijker letterlijk zijn eigen Ik van verschillende kanten te bekijken.
Precies daarom kan hem vrijwel alles vergeven worden.
Behalve de lengte. 😄
Gaya’s rating: 9/10.
En dat terwijl we nog 0,1 punt hebben afgetrokken voor de speelduur — we herinneren eraan dat wij sowieso voorstander zijn van een goede film die waar mogelijk ongeveer binnen de standaardduur 1 uur 40 minutenpast.
Maar hier is het vergeeflijk.
Bijna.
Kortom:
absolute aanrader.
En na alles wat we gezien hebben, blijft er een volstrekt prachtige formule over:
We kunnen doen wat we willen! Niets is belangrijk!
