In een van de meest barre uithoeken van de planeet, waar de temperatuur daalt tot onder de min veertig en het ultraviolette licht genadeloos toeslaat, bloeit toch een bescheiden plant. Colobanthus quitensis, of het Antarctisch parelkruid, is een van de twee bloemplanten die in staat zijn te overleven op Antarctica. Onlangs hebben Chileense wetenschappers onder leiding van Eduardo Castro en Claudio Meneses de tot nu toe meest complete genetische kaart van deze soort samengesteld, die is gepubliceerd in het tijdschrift Genome Biology and Evolution.
De plant is niet alleen bestand tegen vorst en droogte, maar ook tegen intense ultraviolette straling. Deze eigenschappen trokken al lang de aandacht van biologen. Nu de genoomkaart is samengesteld in de vorm van veertig chromosomale scaffolds in het kader van het Polarix-project, hebben onderzoekers een instrument in handen om de genen die verantwoordelijk zijn voor de resistentie nauwkeurig te bestuderen. Eerdere pogingen, waaronder die van Koreaanse collega's, gaven slechts een gefragmenteerd beeld.
Het doel van het werk is niet het creëren van transgene organismen. De wetenschappers zijn van plan het genoom van bestaande landbouwgewassen te bewerken met behulp van moderne methoden om ze de nuttige eigenschappen van de Antarctische plant over te dragen. Volgens Castro kan het zoeken naar specifieke genen en het daaropvolgende kweken van commerciële rassen vijf tot tien jaar in beslag nemen.
Het vermogen van Colobanthus quitensis om levensvatbaar te blijven bij watertekort en extreme temperaturen ziet eruit als een natuurlijke aanwijzing voor het verbouwen van veerkrachtigere landbouwgewassen.
De analogie is hier eenvoudig: stel je een huis voor dat zo gebouwd is dat het bestand is tegen zowel strenge vorst als verzengende hitte, zonder dat er constant onderhoud nodig is. De genetische kaart biedt de mogelijkheid om te begrijpen uit welke 'bouwstenen' een dergelijke constructie bij de plant bestaat. Vervolgens is het een kwestie van de benodigde elementen overbrengen naar andere soorten, zonder hun natuurlijke integriteit aan te tasten.
Het werk van het Chileense team is gebaseerd op jarenlange observaties en internationale samenwerking, inclusief steun uit Californië. De verkregen gegevens openen de deur voor verder onderzoek, maar bevinden zich voorlopig nog in de fase van laboratoriumanalyse. Concrete resultaten van toepassing in het veld zullen niet onmiddellijk verschijnen.
Eén nauwkeurige genetische kaart van een Antarctische plant helpt vandaag de dag al om te begrijpen welke mechanismen het leven in staat stellen te overleven op plekken waar het ogenschijnlijk niet thuishoort, en hoe deze mechanismen van pas kunnen komen in een veranderende wereld.
