In Brussel heeft Italië tijdens de finale onderhandelingen over de digitale euro een voorstel ingediend dat de spelregels voor kleine handelaren zou kunnen veranderen: commissies voor transacties tot 10 euro bijna naar nul brengen. In plaats van de gebruikelijke percentages — maximaal 0,02 euro of helemaal geen vergoeding. Dit is niet zomaar een technisch detail, maar een poging om de nieuwe vorm van geld juist daar aantrekkelijk te maken waar traditionele betaalsystemen het hardst in de portemonnee bijten.
De digitale euro, die de ECB niet eerder dan 2029 jaar wil lanceren, is bedoeld als aanvulling op contant geld, niet als vervanging. Basistransacties voor burgers moeten gratis zijn, maar tussenpersonen — banken en terminals — rekenen doorgaans kosten aan verkopers. Voor kleine bedrijven, waar dagelijks tientallen kleine aankopen plaatsvinden, eten zelfs kleine commissies een aanzienlijk deel van de marge op. Italië wijst, op basis van ECB-gegevens, erop dat kleine winkels drie tot vier keer hogere kosten hebben voor betalingsverwerking dan grote ketens.
Het voorstel wordt gesteund door de Europese Centrale Bank. Het past in de algemene strategie om de afhankelijkheid van Europa van de Amerikaanse giganten Visa en Mastercard te verminderen. Als kleine betalingen echt goedkoop of gratis worden, zal de digitale euro sneller zijn weg vinden in het dagelijks leven van cafés, kiosken en straatverkopers — juist die plekken die het aanzien van Europese steden bepalen.
Hierachter zit niet alleen zorg voor het midden- en kleinbedrijf. Staten hebben belang bij een versnelde invoering van CBDC om de controle over de betaalinfrastructuur te behouden en de uitstroom van commissies naar het buitenland te verminderen. Banken daarentegen vrezen verlies van inkomsten uit traditionele kaarten. Het compromis van een symbolische vergoeding van twee cent lijkt een poging om belangen in evenwicht te brengen: formeel niet volledig op nul, maar het effect dicht bij nul.
De analogie is eenvoudig: stel je een rivier voor waar kleine stroompjes de grote stroom voeden. Als je bij elk stroompje een sluis met hoge tol plaatst, zal het water eromheen gaan. Door de tol op kleine stukken weg te halen of te verlagen, kun je de hele stroom in de gewenste richting leiden — in dit geval naar de Europese digitale munt.
Voorlopig is dit slechts een voorstel binnen de trialoog tussen de Raad van de EU, het Europees Parlement en de Commissie. De definitieve beslissing zal bepalen in hoeverre de digitale euro een echt alternatief wordt voor contant geld en kaarten voor dagelijkse uitgaven. Voor de gewone koper en verkoper kan het verschil van enkele centen op een kop koffie doorslaggevend blijken.
