De Europese Centrale Bank heeft 36 betalingsdienstaanbieders geselecteerd voor de bètatest van de digitale euro. De pilot gaat in de tweede helft van 2027 van start en zal een jaar duren. Achter dit besluit schuilt niet louter een technische controle, maar een poging om de regels te herschrijven voor de manier waarop mensen en bedrijven de komende decennia met geld omgaan.
Meer dan vijftig bedrijven hebben zich hiervoor aangemeld. De geselecteerde partijen vertegenwoordigen diverse bedrijfsmodellen en een brede geografische spreiding binnen de eurozone. Sommige partijen zullen digitale euro's uitgeven aan medewerkers van centrale banken, terwijl andere betalingen van handelaren zullen accepteren. Een aantal combineert beide rollen. De test vindt plaats bij de ECB en negentien nationale centrale banken, met deelname van echte winkels en horecagelegenheden.
De digitale euro in deze pilot is een bètaversie die nog geen status als wettig betaalmiddel heeft. Hij moet zowel online als offline functioneren, ook voor betalingen tussen burgers onderling en tussen consumenten en bedrijven. De ECB benadrukt dat het project bedoeld is om de Europese betalingsinfrastructuur te versterken en de afhankelijkheid van buitenlandse spelers te verminderen. Achter de woorden over inclusiviteit en efficiëntie schuilt echter een fundamentelere vraag: wie krijgt precies de controle over de gegevens van elke betaling?
Commerciële banken en fintech-bedrijven verzamelen al geruime tijd informatie over het uitgavenpatroon van hun klanten. De centrale bank krijgt nu de kans om dit rechtstreeks te doen. Hoewel zowel banken als niet-bancaire aanbieders aan de pilot deelnemen, bepaalt de ECB de spelregels. Dit verandert de machtsbalans: de staat krijgt een instrument dat voorheen niet bestond, terwijl burgers te maken krijgen met een nieuwe mate van financiële transparantie.
Stel u een alledaagse aankoop van een kop koffie voor. Tegenwoordig betaalt u met een pas en gaan de gegevens via diverse tussenpersonen. Met de digitale euro kan deze keten korter worden, waardoor de registratie van de transactie dichter bij het centrale register komt te liggen. Voor de één betekent dit gemak en snelheid, voor de ander is het een reden om zich af te vragen hoe privé hun dagelijkse uitgaven blijven.
De pilot garandeert geen onmiddellijke invoering van de digitale euro. Het biedt de mogelijkheid om de praktische werking van het systeem te testen en het ontwerp bij te schaven. Het succes of falen van deze test zal niet alleen gevolgen hebben voor de eurozone, maar ook bepalen hoe andere landen hun eigen digitale centralebankmunt vormgeven.
Uiteindelijk draait de kwestie niet alleen om technologie. Het gaat erom wie de eigenaar wordt van de gegevens over ons geld en wie het recht krijgt om te zien hoe we het besteden.
