Fermilab đã công bố khởi động dự án FemtoMind — một sáng kiến đa phòng thí nghiệm sử dụng năng lực của trí tuệ nhân tạo để nghiên cứu các hạt hạ nguyên tử.
Dự án hướng tới việc tăng tốc các tính toán trong khuôn khổ phương pháp lattice QCD, nơi các quark và trường gluon được mô hình hóa trên một mạng tinh thể bốn chiều. Điều này cho phép mô phỏng hành vi của proton và các hạt khác dựa trên Mô hình Chuẩn.
FemtoMind khởi động vào năm 2025 sau khi hưởng ứng lời kêu gọi đề xuất cho American Science Cloud trong khuôn khổ sứ mệnh Genesis của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ. Liên minh bao gồm Fermilab, Brookhaven National Laboratory và Thomas Jefferson National Accelerator Facility.
Một trong những nhiệm vụ then chốt là chuẩn bị cho thí nghiệm DUNE. Các nhà khoa học muốn hiểu với độ chính xác cao tương tác của neutrino với hạt nhân, nhằm tận dụng tối đa dữ liệu sẽ bắt đầu thu được vào năm 2031.
Đã có những kết quả đầu tiên: một trong những người tham gia đã dùng AI tối ưu hóa mã và tăng tốc mô phỏng lên gấp ba lần chỉ trong vài tuần. Trước đây, con người phải mất hàng tháng cho những nhiệm vụ như vậy.
Điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến công việc hằng ngày của các nhà vật lý? Dự án hướng tới việc đơn giản hóa quy trình làm việc, hạ thấp rào cản gia nhập vào vật lý tính toán và giải phóng thời gian cho những ý tưởng mới.
Các nhà khoa học vẫn giữ sự thận trọng: AI đôi khi "ảo giác", nhưng trong FemtoMind có mã kiểm tra xác nhận tính đúng đắn của kết quả. Con người vẫn nắm quyền điều khiển.
"Không gian khả năng ở đây gần như vô hạn", — Michael Wagman từ Bộ phận Lý thuyết của Fermilab nhận định.


