Fermilab ogłosił uruchomienie projektu FemtoMind — wielolaboratoryjnej inicjatywy, która wykorzystuje możliwości sztucznej inteligencji do badania cząstek subatomowych.
Projekt ma na celu przyspieszenie obliczeń w ramach metody lattice QCD, w której kwarki i pola gluonowe są modelowane na czterowymiarowej siatce. Pozwala to symulować zachowanie protonów i innych cząstek na podstawie Modelu Standardowego.
FemtoMind wystartował w 2025 roku po odpowiedzi na konkurs propozycji dla American Science Cloud w ramach misji Genesis Departamentu Energii USA. W kolaborację weszły Fermilab, Brookhaven National Laboratory i Thomas Jefferson National Accelerator Facility.
Jednym z kluczowych zadań jest przygotowanie do eksperymentu DUNE. Naukowcy chcą z dużą dokładnością zrozumieć oddziaływanie neutrin z jądrami, aby maksymalnie wykorzystać dane, które zaczną napływać w 2031 roku.
Są już pierwsze wyniki: jeden z uczestników za pomocą sztucznej inteligencji zoptymalizował kod i przyspieszył symulacje trzykrotnie w ciągu zaledwie kilku tygodni. Wcześniej takie zadania zajmowały ludziom miesiące.
Jak wpłynie to na codzienną pracę fizyków? Projekt dąży do uproszczenia procesów pracy, obniżenia progu wejścia do fizyki obliczeniowej i uwolnienia czasu na nowe pomysły.
Naukowcy zachowują ostrożność: sztuczna inteligencja czasami „halucynuje”, ale w FemtoMind istnieje kod weryfikacyjny, który potwierdza poprawność wyników. Człowiek pozostaje u steru.
„Przestrzeń możliwości jest tu praktycznie nieskończona” — zauważa Michael Wagman z Działu Teoretycznego Fermilab.


