Kể từ năm 2005, các đợt phun trào núi lửa quy mô vừa và những vụ cháy rừng dữ dội đã làm gia tăng đáng kể hàm lượng hơi nước trong tầng bình lưu — lớp khí quyển nằm phía trên tầng thời tiết thông thường.
Hơi nước ở vùng cao này hoạt động như một loại khí nhà kính: nó giữ nhiệt và tác động đến các phản ứng hóa học của ozone. Theo các kết quả nghiên cứu, những hiện tượng tự nhiên này đã trở thành nhân tố quan trọng thúc đẩy sự tích tụ độ ẩm ở độ cao từ 15 đến 50 km.
Khác với những vụ nổ lớn như núi lửa Pinatubo, các đợt phun trào vừa phải và khói cháy rừng đưa hơi nước lên cao một cách từ từ nhưng bền bỉ. Lượng hơi nước này không tan đi nhanh chóng mà tồn tại trong tầng bình lưu lâu hơn so với những dự đoán trước đây.
Sự gia tăng độ ẩm làm trầm trọng thêm hiệu ứng nhà kính ở các tầng cao và có thể làm chậm quá trình phục hồi của tầng ozone. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng những diễn biến này cần phải được đưa vào các mô hình khí hậu bên cạnh các yếu tố do con người gây ra.
Dữ liệu thu thập từ vệ tinh và các trạm quan trắc mặt đất cho thấy nồng độ hơi nước tăng vọt chính tại những khu vực có hoạt động núi lửa và cháy rừng diễn ra mạnh mẽ. Điều này làm thay đổi quan điểm về đóng góp của các hiện tượng tự nhiên đối với sự cân bằng khí quyển.
Việc thấu hiểu vai trò của núi lửa và cháy rừng sẽ giúp dự báo chính xác hơn về biến đổi khí hậu, đồng thời phát triển các biện pháp giảm thiểu rủi ro cho tầng ozone và ổn định nền nhiệt của hành tinh.
