Trong các khu rừng của Arunachal Pradesh, giữa thảm thực vật xanh tươi bên bờ suối ở độ cao khoảng 410 mét, các nhà khoa học đã phát hiện một loài cây làm thay đổi quan niệm về cả một chi thực vật. Loài cây thường xanh cao tới bảy mét này, với những bông hoa màu kem vàng và cánh hoa bên trong được trang trí bằng sọc tía, đã trở thành đại diện đầu tiên được biết đến của chi Mitrephora có khả năng mang cả hoa đực và hoa lưỡng tính trên cùng một cây.
Trước đây, tất cả các loài thuộc chi này, phân bố ở các vùng nhiệt đới của Nam Á, Đông Nam Á và Úc, đều được cho là có giới tính phân biệt hoặc lưỡng tính rõ ràng. Phát hiện mới – Mitrephora rashmiae – thể hiện một chiến lược được gọi là sinh sản dị nhị (andromonoecy). Cách tiếp cận này cho phép cây phản ứng linh hoạt với điều kiện thụ phấn, điều này đặc biệt có giá trị trong điều kiện có số lượng loài thụ phấn hạn chế. Phát hiện này được mô tả trên tạp chí Feddes Repertorium sau các chuyến thám hiểm giữa Daporijo và Taliha ở huyện Upper Subansiri.
Cho đến nay, chỉ có hai loài Mitrephora được biết đến ở khu vực đa dạng sinh học hotspot của dãy Himalaya. Loài cây mới này là loài thứ hai, mở rộng phạm vi phân bố của chi và cho thấy mức độ nghiên cứu còn hạn chế ngay cả ở những khu vực tương đối dễ tiếp cận ở đông bắc Ấn Độ. Các nhà nghiên cứu Navendu Page, Shivam Kishwan và Tejas Thackeray nhấn mạnh: mặc dù đã có nhiều thập kỷ nghiên cứu thực vật học, khu vực này vẫn tiếp tục mang đến những bất ngờ.
Hiện tại, chỉ phát hiện được một cá thể, do đó loài này được xếp vào diện dữ liệu thiếu (Data Deficient) sơ bộ. Các nhà khoa học lưu ý cần phải tìm kiếm thêm để hiểu liệu các quần thể khác có còn tồn tại hay không. Loài cây này khác biệt so với những họ hàng gần nhất ở lá lớn hơn, số lượng hoa trên chùm nhiều hơn và đặc điểm của quả. Tên gọi Mitrephora rashmiae được đặt để vinh danh Rashmi Thackeray vì những đóng góp của bà trong việc thúc đẩy sự quan tâm đến thiên nhiên và hỗ trợ nghiên cứu.
Phát hiện này đặt ra những câu hỏi quan trọng về việc bảo tồn môi trường sống. Rừng của Arunachal Pradesh đang chịu áp lực từ các hoạt động kinh tế, và sự mất mát của ngay cả một loài trước khi nó được nghiên cứu đầy đủ đồng nghĩa với việc mất đi kiến thức tiềm năng về các cơ chế thích ứng. Như câu ngạn ngữ xưa có câu: “Nhỏ nhưng có võ” – ở đây không đề cập đến kích thước, mà là sự độc đáo của giải pháp sinh học.
Rõ ràng, những phát hiện như vậy nhắc nhở chúng ta rằng thiên nhiên chưa hề cạn kiệt trong bản đồ và phân loại của chúng ta. Mỗi cây mới với một chiến lược sinh sản bất ngờ là một lời mời gọi chúng ta quan sát kỹ hơn những gì đang phát triển xung quanh, và bảo vệ những khu vực mà những điều bất ngờ tương tự có thể còn ẩn giấu.
