Su yağmur, dalga, dere olarak ses verebilir. Donup kaldığında ise başka bir ses daha kazanabilir — bagetlerle dokunulan bir müzik aletine dönüşebilir.
Ars Musica festivalinin programı Arctic Fever tam da böyle bir buluşma önerdi: 19 Kasım 2026 tarihinde Brüksel'deki ISELP'te «Ahşap, Taş ve Buzdan Txalaparta» konseri düzenlenecekti. Konser için Bask vurmalı çalgısının buzlu bir versiyonu özel olarak yapıldı.
Üç malzeme — duymak için üç olanak
Txalaparta, üzerine dikey tutulan bagetlerle vurulan masif plakalı bir ksilofonu andırır. Brüksel programında onu Oreka TX'ten müzisyenler Arkaitz Martinez de San Vicente ve Mikel Ugarte temsil ediyordu.
Ahşap, taş ve buzun tek bir konserde duyulması öneriliyordu. Organizatörlerin bildirdiğine göre, buzlu çalgı bu sanatçılar tarafından daha önce yalnızca bir kez — Laplandiya'da yapılmıştı.
Böyle bir birliktelikte malzemeye gösterilen dikkatin kendisi özellikle ilginç. Genellikle bir çalgıyı adından tanırız: keman, davul, piyano. Burada soru daha önce doğar: ahşapta, taşta, donmuş suda ne ses verebilir? Hangi dokunuş bunu duymamızı sağlar?
Müzik zaten merakla başlar — tanıdık bir maddede sesi keşfetmeye hazır olmakla.
Buz yaylıyla buluşuyor
Vurmalı bölümler, İzlandalı besteci Anna Thorvaldsdottir'in viyola ve elektronik için yazdığı Sola adlı eserinin bölümleriyle dönüşümlü olarak tasarlanmıştı. Programda viyola partisini Victor Guaita seslendiriyor; Ars Musica, Sola'nın gösterimini Belçika prömiyeri olarak duyurdu.
Bu, sesin doğuşunun farklı yollarının buluşması. Vuruş bir anı işaret eder. Yay onu ileri taşımaya izin verir. Elektronik, dinlemek için bir alan daha ekler.
Aralarında, yankının ve bir sonraki hareketin beklentisinin fark edilebileceği duraklamalar vardır. Böylece konser fikri, notaların arasında olup bitenleri de dinlemeye davet eder.
Dönüşmeyi sürdüren çalgı
Festival tanıtımında buzlu txalaparta'nın erimesi, konserin simgesel finali haline gelir.
Fikrin kendisi sadeliğiyle şaşırtıcı. Su bir biçim alır, dokunuşla ses verme olanağı kazanır, sonra yeniden akışkan hale gelir. Dönüşümü eserin bir parçası olur.
Burada yavaşlamak geliyor içimizden. Şeffaflığı görmek, yankıyı duymak, tek bir kısa anda ne çok olayın sığdığını fark etmek.
Bu, gezegenin sesine ne katıyor?
GAYA ONE için bu hikâye, müzikal merakı genişletmeye bir davettir. Çevremizde, buluşmaları yeni bir ses açabilecek pek çok malzeme, mekân ve canlı form var.
İnsan tasarıyı ve ellerinin hareketini getirir. Malzeme kendi özellikleriyle yanıt verir. Etkileşimlerinden daha önce var olmayan bir deneyim doğar.
Su yolunu sürdürür — buz, ses ve akış boyunca. Bize ise yeni bir duyma yetisi kalır: dün yalnızca alışılmış bir biçim gördüğümüz yerde müziği fark etmek.



