Hayattaki en zor şey bazen duyguların kendisi değil, onlardan sürekli kaçma çabasıdır. Yeni bir uluslararası araştırma, belirli nefes egzersizlerinin bu içsel kaçınma mekanizmasını geçici olarak zayıflatabileceğini ve böylece ruh sağlığının iyileşmesine katkıda bulunabileceğini gösteriyor.
Araştırmaya 23 ülkeden 324 kişi katıldı ve yüksek havalandırmalı nefes egzersizi (high-ventilation breathwork) seansları gerçekleştirdi. Uygulama sonrasında katılımcılar birkaç doğrulanmış psikolojik anket doldurdular. Analiz ilginç bir örüntü ortaya koydu: Katılımcı, nefes seansı sırasında bilinç durumunun değişmiş halini ne kadar yoğun yaşarsa, nahoş düşünce ve duygulardan kaçınma isteği o kadar azalıyordu. Bu kaçınmanın azalması da sırasıyla daha yüksek düzeyde öznel ruh sağlığı ile ilişkilendirildi.
Çalışma, 30 Temmuz 2026'da Frontiers in Psychology dergisinde yayınlandı. Potsdam ve Berlin üniversitelerinden Lena Erdmann ve meslektaşları tarafından yazılan makalede, değişen bilinç durumlarını (11D-ASC), deneyimden kaçınmayı (APEQ-S) ve psikolojik refahı (WEMWBS) değerlendirmek için kabul görmüş bilimsel ölçekler kullanıldı. İstatistiksel analiz, yaşanan durumun derinliği, kaçınmanın azalması ve psikolojik refah hissi arasında tutarlı bir bağlantı gösterdi.
Özellikle ilginç olan, en güçlü etkinin sadece olağandışı deneyimlerin yoğunluğuyla değil, özellikle bu deneyimlerin hoş ve olumlu bileşenleriyle ilişkili olmasıdır. Bu tür durumlar, içsel savunmaların azalması ve alışılagelmiş kaçınma yerine nahoş duygularla yüzleşmeye daha istekli olma ile daha sık eşlik ediyordu.
Bu sonuçlar, nefes egzersizlerine yeni bir bakış açısı sunuyor. Şimdiye kadar etkileri genellikle fizyolojik değişikliklerle açıklanıyordu: karbondioksit seviyesinin düşmesi, sempatik sinir sisteminin aktivitesinin değişmesi veya diğer biyokimyasal süreçler. Yeni çalışma, öznel psikolojik deneyimin de en az bu faktörler kadar önemli olabileceğini vurguluyor.
Bu bakış açısı, nefes tekniklerini modern psikedelik terapi modellerine önemli ölçüde yaklaştırıyor. Her iki alanda da, bilinç durumunun değişmiş olmasından ziyade, kişinin deneyimleriyle mücadele etmeyi bırakıp onların yaşanmasına izin verme yeteneğine giderek daha fazla önem veriliyor. Günümüzde psikolojik değişimin olası mekanizmalarından biri olarak kaçınmanın azaltılması görülüyor.
Elbette, araştırmanın önemli sınırlamaları var. Katılımcıların kendi bildirimlerine dayanıyor, kesitsel bir tasarıma sahip ve neden-sonuç ilişkisi kurmaya izin vermiyor. Ayrıca, araştırmaya gönüllü olarak bu tür uygulamalara zaten ilgi duyan kişilerin katılması, sonuçları etkileyebilir.
Bununla birlikte, elde edilen veriler modern beyin tahminci işleme teorileriyle iyi uyum sağlıyor. Bu modellere göre, yoğun nefes alma sırasındaki değişen interoseptif sinyaller, beynin tehdit olasılığı hakkındaki katı tahminlerini geçici olarak zayıflatabilir. Tehlike hissi daha az baskın olduğunda, kişinin otomatik olarak bastırmak veya kaçınmak yerine duygularıyla birlikte kalması daha kolay hale gelir.
Bu çalışmanın temel değeri, nefes tekniklerinin ötesine geçiyor. Ruh sağlığına giden yolun, nahoş deneyimlerle mücadele etmekten değil, onlara karşı tutumu değiştirmekten geçebileceğini hatırlatıyor. Belki de duygularımızla güvenli bir şekilde yüzleşme yeteneği - bu, nefes, psikoterapi veya başka yöntemlerle elde edilirse edilsin - içsel dayanıklılığın temel mekanizmalarından biridir.
