Nowy węgierski rząd pod przewodnictwem premiera Pétera Magyara oficjalnie zniósł stan wyjątkowy, który obowiązywał w kraju od 2020 roku. Według Magyara decyzja ta oznacza powrót do „normalności” i koniec czteroletniego okresu funkcjonowania szczególnych reżimów prawnych wprowadzonych przez jego poprzednika, Viktora Orbána.
Geneza i przedłużanie stanu wyjątkowego
Stan wyjątkowy na Węgrzech wprowadzono pierwotnie w 2020 roku w związku z pandemią COVID-19, co przyznało rządowi nadzwyczajne uprawnienia, w tym możliwość sprawowania władzy za pomocą dekretów z pominięciem parlamentu. W 2022 roku, po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, reżim ten został przedłużony pod pretekstem zagrożeń dla bezpieczeństwa oraz sytuacji humanitarnej na granicy.
W ciągu ostatnich lat zdominowany przez partię Fidesz parlament wielokrotnie przedłużał stan wyjątkowy, co w praktyce pozwoliło gabinetowi Orbána na kierowanie krajem przez cały cykl czteroletni poza standardowym procesem legislacyjnym. Krytycy, w tym członkowie Parlamentu Europejskiego, określali ten model rządzenia jako „całkowicie sprzeczny z europejskimi wartościami”.
Koniec „rządów za pomocą dekretów”
14 maja 2026 roku nowy premier Péter Magyar ogłosił, że z tym dniem kończy się na Węgrzech wojenny stan wyjątkowy, a wraz z nim zamyka się trwający sześć lat system rządzenia oparty na dekretach. Parlament włączył już najważniejsze rozporządzenia wydane w trybie nadzwyczajnym do porządku ustawodawczego, co formalnie zniosło specjalny reżim prawny przy jednoczesnym zachowaniu części przepisów w formie standardowych ustaw.
Zniesienie stanu wyjątkowego jest postrzegane jako jeden z kluczowych kroków nowego rządu w stronę zbliżenia polityki Węgier do europejskich norm i standardów demokratycznych. Jednocześnie Magyar podkreśla, że państwo pozostaje gotowe na szybkie reagowanie wobec nowych zagrożeń, jednak będzie się to odbywać w ramach obowiązujących procedur demokratycznych, a nie poprzez rozszerzone, autonomiczne uprawnienia władzy wykonawczej.
Nagła zmiana tonu w polityce wobec Rosji
Równolegle ze zniesieniem stanu wyjątkowego węgierskie MSZ wezwało ambasadora Rosji w związku ze zmasowanym atakiem dronów na ukraińskie Zakarpacie, zamieszkiwane przez liczną mniejszość węgierską. Premier Magyar oświadczył, że rząd Węgier „stanowczo potępia rosyjski atak na Zakarpacie” i będzie domagać się od Moskwy wyjaśnień w sprawie terminu zakończenia wojny, która rozpoczęła się ponad cztery lata temu.
Krok ten jest oceniany przez analityków jako wyraźny zwrot w porównaniu z dotychczasowym kursem Orbána, który przez długi czas utrzymywał bliskie relacje z Moskwą i często blokował ostrzejsze inicjatywy antyrosyjskie Unii Europejskiej. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski określił reakcję Budapesztu mianem „ważnego sygnału” i podkreślił, że atak po raz kolejny dowiódł, iż Rosja stanowi zagrożenie nie tylko dla Kijowa, ale także dla krajów sąsiednich i całej Europy.
