3 listopada 2026 roku w Brasilii prezydent COP30 André Corrêa do Lago i dyrektor wykonawcza Ana Toni przedstawili dwa międzynarodowe plany działania. Mają one przyspieszyć przejście od paliw kopalnych w systemach energetycznych oraz zatrzymać wylesianie i degradację lasów do roku 2030.
Dokumenty te opierają się na wynikach pierwszego globalnego przeglądu porozumienia paryskiego, przyjętego na COP28 w Dubaju w 2023 roku. Zostały ogłoszone na końcowym posiedzeniu plenarnym COP30 w Belém i zainspirowane apelem prezydenta Luiza Inácia Luli da Silvy o przejście od deklaracji do rzeczywistych działań.
Plany działania są dobrowolnymi i niepodlegającymi negocjacjom wkładami prezydencji COP30. Proponują krajom praktyczne ścieżki: od polityk krajowych po inwestycje i mierzalne rezultaty. Uwzględniają przy tym zasadę wspólnej, ale zróżnicowanej odpowiedzialności.
Pierwszy plan koncentruje się na sprawiedliwym, uporządkowanym i równoprawnym odejściu od paliw kopalnych. W jego centrum znajduje się podejście „Gotowość Belém”, które ocenia wrażliwość krajów według trzech filarów: popytu na energię, podaży i całej gospodarki. Kraje mogą określić swoje „archetypy” i wybrać odpowiednie dźwignie.
Drugi plan dotyczy lasów — od tropikalnych po borealne. Wyróżnia pięć obszarów działań: ochronę, zrównoważoną gospodarkę, przeciwdziałanie degradacji, przeciwdziałanie wylesianiu i odtwarzanie. Proponuje pięcioetapowy proces: diagnozę, uzgodnienie polityk, wyznaczenie celów, wdrożenie z monitorowaniem i ocenę.
Finansowanie pozostaje kluczową luką. Według danych UNEP roczne inwestycje w lasy powinny wzrosnąć z 84,5 mld dolarów w 2023 roku do ponad 300 mld do 2030 roku. Obecnie większość z nich pochodzi z budżetów krajowych państw rozwijających się.
Oba dokumenty podkreślają: porozumienia już istnieją, teraz potrzebne jest przejście do realizacji. Jak kraje wykorzystają te narzędzia w praktyce?
Premiera odbyła się w biurze UNDP w Brazylii, partnera prezydencji. Plany działania zapraszają przyszłe prezydencje COP, w tym COP31 w Antalyi, do kontynuowania dialogu i oceny postępów.
