4 kwietnia 2026 roku parlament Kamerunu na wspólnym posiedzeniu Zgromadzenia Narodowego i Senatu przyjął poprawkę do konstytucji, przywracającą urząd wiceprezydenta — po raz pierwszy od 1972 roku. Głosowanie zakończyło się wynikiem 200 głosów „za”, 18 „przeciw” i 4 wstrzymujących się. Opozycja zbojkotowała posiedzenie i nazwała reformę wzmocnieniem osobistej władzy prezydenta. Biya, który ma 93 lat i rządzi krajem od 1982 roku, będzie mógł teraz osobiście mianować i odwoływać wiceprezydenta. W przypadku wakatu na stanowisku prezydenta to właśnie wiceprezydent automatycznie przejmie urząd do końca siedmioletniej kadencji, bez przeprowadzania natychmiastowych wyborów.
Urząd wiceprezydenta istniał we wczesnych latach niepodległości, ale został zniesiony w latach 1972–1984 podczas poprzednich reform konstytucyjnych. Teraz powraca z jasnym mechanizmem: wiceprezydent otrzymuje tylko te uprawnienia, które deleguje mu głowa państwa. Rząd tłumaczy ten krok koniecznością zapewnienia „ciągłości państwa” w obliczu wieku lidera. Opozycja widzi w tym klasyczne narzędzie kontroli nad przyszłością.
Dlaczego jest to ważne dla Kamerunu i regionu
Kamerun jest jednym z kluczowych państw Afryki Środkowej: ropa naftowa, kakao, znacząca rola w gospodarce CEMAC oraz w walce z terroryzmem w basenie jeziora Czad. Długie rządy Biyi (ponad 43 lat) od dawna rodzą pytania o sukcesję. Wcześniej w przypadku nagłego wakatu władza przechodziłaby w ręce przewodniczącego Senatu. Nowy schemat daje pierwszeństwo osobie wybranej przez samego prezydenta.
To nie pierwszy przypadek, gdy długowieczni przywódcy w Afryce tworzą mechanizmy miękkiego przejścia. Tutaj jednak nacisk położono na lojalność i kontrolę: wiceprezydent jest całkowicie zależny od woli Biyi i nie jest wybierany przez naród. Takie zmiany rzadko bywają czysto techniczne — zazwyczaj wyznaczają trajektorię na lata do przodu.
Wśród krążących plotek pojawia się informacja o możliwym mianowaniu na to stanowisko syna prezydenta, Francka Emmanuela Biyi. Choć nie ma jeszcze oficjalnego dekretu z nazwiskiem (niektóre doniesienia o „mianowaniu syna” opierają się na niepotwierdzonych dokumentach), sam fakt przygotowania takiego mechanizmu zmienia już krajobraz polityczny. Jeśli Biya rzeczywiście wybierze bliskiego krewnego lub sprawdzonego współpracownika, wzmocni to poczucie dynastycznego podejścia.
Co dalej
Oczekuje się, że Biya podpisze ustawę w najbliższych dniach. Następnie nastąpi mianowanie konkretnej osoby. Będzie to pierwszy prawdziwy test nowej konstrukcji. Jeśli wiceprezydent otrzyma znaczące uprawnienia (na przykład w gospodarce lub bezpieczeństwie), będzie to sygnał stopniowego przekazywania sterów. Jeśli natomiast stanowisko pozostanie czysto formalne — reforma utrwali status quo przy minimalnym ryzyku dla obecnych elit.
Dla Kamerunu taki krok może zmniejszyć niepewność i spekulacje wokół zdrowia prezydenta, co jest istotne dla inwestorów i sąsiadów. Rodzi jednak pytanie: na ile stabilny okaże się system zbudowany wokół jednej osoby, nawet z „zapasowym” wiceprezydentem?
A jak Państwo oceniają takie mechanizmy sukcesji w krajach z długimi rządami jednego lidera? Czy rzeczywiście pomagają one uniknąć chaosu, czy wręcz przeciwnie — hamują naturalną odnowę elit i instytucji? Czy w dłuższej perspektywie wzmocni to stabilność Afryki Środkowej, czy stworzy nowe ryzyka koncentracji władzy?
Artykuł oparty na faktach na wieczór 6 kwietnia 2026 roku. Sytuacja rozwija się dynamicznie — kolejne kluczowe wydarzenie: oficjalne mianowanie wiceprezydenta.
