Komisja Europejska po raz pierwszy przedstawiła kompleksową strategię walki z ubóstwem w państwach członkowskich Wspólnoty. Wiceprzewodnicząca KE Roxana Mînzatu oświadczyła, że celem tej inicjatywy jest „wykorzenienie ubóstwa w UE w ciągu 25 lat”, czyli do 2050 roku.
Skala problemu
Obecnie w 27 państwach UE około 92,7 miliona osób – czyli niemal co piąty mieszkaniec bloku – jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. UE wyznaczyła wcześniej zadanie, aby do 2030 roku ograniczyć liczbę osób zagrożonych biedą o co najmniej 15 milionów, jednak dotychczas sytuację udało się poprawić jedynie w przypadku około 3,7 miliona osób.
Co konkretnie proponuje KE
Strategia walki z ubóstwem nie posiada oddzielnego, dedykowanego budżetu i opiera się przede wszystkim na rekomendacjach, wytycznych dotyczących dobrych praktyk oraz koordynacji działań państw członkowskich. Komisja liczy na redystrybucję i efektywniejsze wykorzystanie już przyznanych środków: z Europejskiego Funduszu Społecznego na integrację społeczną i walkę z deprywacją materialną zarezerwowano około 50,2 miliarda euro, a kolejne 100 miliardów euro przewidziano na politykę społeczną w następnym wieloletnim budżecie.
W centrum strategii znajduje się ochrona dzieci z rodzin o niskich dochodach, wsparcie osób w kryzysie bezdomności i osób z niepełnoprawnościami, zwiększenie zasobów mieszkalnictwa socjalnego i przystępnego cenowo, wzmocnienie programów pomocy dla gospodarstw domowych oraz wspieranie aktywizacji zawodowej bezrobotnych.
Gwarancje dla dzieci i narzędzia cyfrowe
Jedną z flagowych inicjatyw będzie wzmocnienie „europejskiej gwarancji dla dzieci” oraz stopniowe wdrażanie narzędzia nazwanego „kartą gwarancji dla dzieci”. Jest to instrument cyfrowy, który umożliwi władzom krajowym monitorowanie sytuacji potrzebujących dzieci i oferowanie im bezpłatnych usług: edukacji, wyżywienia, opieki zdrowotnej oraz wsparcia społecznego.
Dwuetapowe cele
UE wyznaczyła dwa powiązane ze sobą cele:
- do 2030 roku ograniczenie liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 milionów, w tym o minimum 5 milionów dzieci;
- w perspektywie długoterminowej, do 2050 roku, całkowite wyeliminowanie ubóstwa i wykluczenia społecznego w UE.
Eksperci zauważają, że cel ten jest niezwykle ambitny, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że do 2030 roku zostaną osiągnięte dopiero pierwsze rezultaty, a ich realizacja wymaga woli politycznej i reform systemowych wewnątrz państw członkowskich.
Bez osobnego budżetu i „po swojemu”
Kluczową cechą inicjatywy jest to, że UE nie wyodrębnia dodatkowych pieniędzy stricte na „budżet walki z ubóstwem”. Komisja wzywa państwa do skuteczniejszego wykorzystywania istniejących funduszy europejskich i przesunięcia wydatków krajowych, co w praktyce oznacza „pokonanie biedy własnymi siłami” przy wsparciu wytycznych z Brukseli.
Znaczenie dla przyszłości UE
Jeśli strategia zostanie wdrożona, kolejne pokolenia Europejczyków będą mogły dorastać w warunkach znacznie niższego poziomu ubóstwa i mniejszych nierówności społecznych. Jednocześnie sukces zależy nie tyle od deklaracji składanych w Brukseli, co od gotowości każdego państwa do reformowania systemów opieki społecznej, polityki podatkowej oraz podejścia do mieszkalnictwa, edukacji i ochrony zdrowia.
