26 czerwca 2026 roku amerykański Departament Handlu, w liście skierowanym do dyrektora ds. obliczeniowych Anthropic, Toma Browna, wydał zgodę na ograniczone udostępnienie modelu Claude Mythos 5 ponad stu zaufanym organizacjom z USA – w tym gigantom z listy Fortune 500 oraz agencjom federalnym odpowiedzialnym za ochronę infrastruktury krytycznej. Decyzja ta oznacza częściowe wycofanie się z restrykcyjnego zakazu wprowadzonego zaledwie dwa tygodnie wcześniej, 12 czerwca, kiedy to sekretarz handlu Howard Lutnick nakazał firmie Anthropic natychmiastowe zablokowanie dostępu do modeli Mythos 5 i Fable 5 dla wszystkich obcokrajowców, w tym również dla pracowników firmy posiadających zagraniczne obywatelstwo.
Bezpośrednim impulsem do wprowadzenia blokady było oświadczenie Amazon: dyrektor generalny Andy Jassy poinformował Biały Dom o istnieniu metody obejścia zabezpieczeń modelu Fable 5, znanej jako „jailbreak”. Choć przedstawiciele Anthropic bagatelizowali wagę problemu, określając lukę jako „wąską i nieuniwersalną”, administracja Trumpa uznała to za sygnał niedopuszczalnego zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. Próba przekonania urzędników przez Dario Amodei, dyrektora generalnego Anthropic, że firma potrzebuje więcej czasu na usunięcie błędu, zakończyła się fiaskiem: sekretarz skarbu Scott Bessent wprost zarzucił mu podjęcie „błędnej decyzji”, co wkrótce zaowocowało nałożeniem kontroli eksportowej.
Nowe zezwolenie, podpisane przez Lutnicka w piątkowy wieczór, zawiera kluczowy wyjątek: dostęp zostaje przywrócony nie dla wszystkich, lecz dla wybranych partnerów przy zachowaniu dodatkowych środków ostrożności. Mit o całkowitym zakazie ustąpił miejsca modelowi selektywnego nadzoru. Zagraniczni pracownicy Anthropic oraz specjaliści z zaufanych organizacji mogą teraz ponownie pracować z Mythos 5 – co stanowi istotne ustępstwo po dwóch tygodniach całkowitej blokady. Publiczna wersja, Fable 5, pozostaje niedostępna; Anthropic kontynuuje negocjacje w sprawie jej przywrócenia, jednak konkretny harmonogram nie jest jeszcze znany.
Model ten jest pozycjonowany jako „najpotężniejsze narzędzie w dziedzinie cyberbezpieczeństwa” – potrafi on wykrywać i wykorzystywać luki w krytycznym oprogramowaniu z bezprecedensową szybkością. Przedstawiciele Anthropic poinformowali, że wersja Mythos Preview zdołała już zidentyfikować tysiące podatności, w tym błąd sprzed 27 lat w systemie OpenBSD, uchodzącym za jeden z najlepiej zabezpieczonych systemów operacyjnych. To sprawia, że model jest jednocześnie narzędziem obronnym i potencjalną bronią w rękach cyberprzestępców, co tłumaczy bezkompromisowe podejście rządu.
Historia Mythos 5 obrazuje radykalną zmianę w podejściu administracji Trumpa do regulacji najbardziej zaawansowanych modeli typu „frontier”. Na początku czerwca, dokładnie 2 czerwca, prezydent podpisał rozporządzenie wykonawcze „Promoting Advanced Artificial Intelligence Innovation and Security”, przewidujące dobrowolny mechanizm konsultacji z rządem federalnym przed premierą zaawansowanych systemów. Jednak dopóki mechanizm ten jest w fazie opracowywania (z terminem do 1 sierpnia 2026 roku), administracja nie waha się działać z własnej inicjatywy, wykorzystując kontrolę eksportową jako narzędzie nacisku. Przypadek Mythos 5 dowodzi, że kompromis rodzi się tu nie z porozumień, lecz z presji.
Rządowe pismo sygnalizuje gotowość do rozmów, ale nie jest wyrazem zaufania. Lutnick wspomniał w liście o „znaczącym postępie” i „odpowiednich zabezpieczeniach”, zastrzegając sobie jednak prawo do „rewizji lub wycofania zgody w dowolnym momencie w przypadku zmiany okoliczności”. Nie mamy tu do czynienia ze zniesieniem zakazu, lecz z warunkowym, częściowym przywróceniem dostępu, co pokazuje determinację Waszyngtonu do zachowania kontroli nad firmą bez konieczności przyjmowania pełnych ram ustawodawczych.
Co ciekawe, zezwolenie to wydano tego samego dnia, w którym firma OpenAI ogłosiła limitowaną premierę swojego modelu GPT-5.6 dla zatwierdzonych partnerów. Oba wydarzenia wpisują się w ten sam proces: rodzący się reżim państwowej kontroli nad modelami „frontier”. Regulator faktycznie włącza się w łańcuch tworzenia i udostępniania technologii, zachowując przy tym pozory dobrowolnej współpracy.
Z technicznego punktu widzenia Mythos wyróżnia się na tle innych modeli Anthropic swoją specjalizacją w zadaniach związanych z cyberprzestrzenią. W przeciwieństwie do ogólnych modeli rozumowania, takich jak Claude Opus czy Sonnet, Mythos narusza tradycyjną równowagę: jego zdolności w wykrywaniu luk są większe niż u konkurencji, ale zabezpieczenia przed nadużyciami są zbyt słabe na publiczny debiut. Właśnie dlatego do czerwca Anthropic udostępniało Mythos Preview jedynie wybranym partnerom w ramach inicjatywy Project Glasswing – we współpracy z Amazon Web Services, Apple, Google, Microsoft, Nvidia, JPMorgan oraz Linux Foundation. Jednak brak publicznych testów porównawczych i szczegółów architektury (takich jak parametry, dane treningowe czy protokoły ewaluacji) pozostawia otwartym pytanie o rzeczywisty potencjał i ryzyka związane z generalizacją modelu.
Na tle podejścia innych państw, amerykańska strategia jawi się jako hybryda kontroli eksportowej i wybiórczej polityki przemysłowej. OpenAI ze swoim modelem GPT-5.5-Cyber również postawiło na ograniczoną premierę, jednak uczyniło to z własnej woli, a nie pod przymusem. Europa obserwuje te działania z rosnącym niepokojem: podczas gdy Waszyngton kontroluje dostęp do najnowocześniejszych modeli, Stary Kontynent pozostaje niemal całkowicie zależny od decyzji amerykańskich regulatorów. Premier Kanady Mark Carney potępił zakaz jako przypomnienie o podatności alternatywnych źródeł technologii AI na zakłócenia. Chiny z kolei zaostrzyły wewnętrzną kontrolę nad modelami rodzimych twórców, unikając przy tym tak głośnych gestów.
Dla branży oznacza to, że szybkość dostosowania się do wymogów prawnych (compliance) stała się przewagą konkurencyjną: firmy potrafiące błyskawicznie modyfikować modele pod dyktando rządu i prowadzić negocjacje w locie, zyskują dostęp do rynku wcześniej niż inni. Badacze i deweloperzy z sektora cyberbezpieczeństwa otrzymują potężne narzędzie, ale w ramach zamkniętego kręgu, co może spowolnić współpracę naukową i niezależną weryfikację możliwości systemów. Twórcy modeli „frontier” są z kolei zmuszeni do inwestowania w zgodność z przepisami i systemy bezpieczeństwa już na wczesnych etapach prac, a nie dopiero po premierze.
Pozostaje niejasne, jak trwałe okażą się wprowadzone zabezpieczenia i czy ten precedens doprowadzi do powstania sformalizowanego, umocowanego prawnie systemu kontroli eksportowej dla modeli AI. Decyzja ta może posłużyć za wzór: skoro Anthropic przetrwało próbę dwutygodniowego zakazu i warunkowego przywrócenia dostępu, czy ten sam schemat zostanie zastosowany wobec OpenAI, Meta czy kolejnych graczy aspirujących do miana twórców systemów „frontier”? Dalsze kroki administracji i samej firmy Anthropic pokażą, czy taki model kontroli da się przeskalować i czy rzeczywiście pozwoli on znaleźć złoty środek między innowacyjnością a bezpieczeństwem.
Ostatecznie historia Mythos 5 uwydatnia globalną zmianę w regulowaniu zaawansowanych modeli AI: przejście od ogólnych zakazów do selektywnego dostępu i weryfikowalnych zabezpieczeń, od abstrakcyjnych zasad do konkretnych negocjacji, w których Waszyngton obsadza się w roli arbitra. To nie jest regulacja w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, lecz raczej gra w kotka i myszkę między państwem a korporacjami, w której każde posunięcie pisze zasady na nowo.
