W laboratorium Uniwersytetu Cambridge 33 doświadczonych praktyków medytacji transcendentalnej i tylu samo uczestników z grupy kontrolnej leżało z zamkniętymi oczami, podczas gdy wysokogęstościowa EEG rejestrowała ich aktywność mózgową. Podczas 30-minutowej sesji TM badani zgłaszali gwałtowny spadek liczby myśli, spostrzeżeń i poczucia czasu — stan, który badacze nazwali „czystą świadomością”. Analiza wykazała nie uproszczenie, lecz połączenie podwyższonej entropii czasowej, dynamiki aperiodycznej i wzmocnionej niskoczęstotliwościowej łączności funkcjonalnej między regionami.
Badanie opublikowane w Journal of Cognitive Neuroscience opiera się na podejściu neurofenomenologicznym: subiektywne relacje zbierano metodą Temporal Experience Tracing równolegle z uczeniem maszynowym, które wiarygodnie odróżniało okresy medytacji od zwykłego spoczynku z zamkniętymi oczami u tych samych praktykujących. W grupie kontrolnej, wykonującej zadanie liczenia w myślach, zmiany utrzymywały się także po zadaniu, podczas gdy u praktykujących TM specyficzne wzorce znikały natychmiast po sesji. Ani intensywność, ani zmienność czystej świadomości nie korelowały z latami praktyki — średnio 12,9 lat.
Dane te podważają uproszczone wyobrażenia o minimalnym doświadczeniu fenomenalnym jako o stanie o obniżonej złożoności neuronowej. Zamiast tego czysta świadomość jawi się jako dynamicznie bogaty i skoordynowany stan, w którym różnorodność aktywności łączy się z trwałą łącznością. Taki wynik dotyczy neuronowych korelatów świadomości: jeśli „minimalne” przeżycie wymaga nie mniejszej, lecz innej organizacji, to kontrastowe metody poszukiwania NCC wymagają rewizji kryteriów „pełnej” i „częściowej” korelacji.
Szczególnie widoczna jest rozbieżność z tradycyjnym naciskiem na koherencję alfa: liniowe miary synchronizacji fazowej okazały się mniej informatywne niż nieliniowe wskaźniki wymiany informacji. Badanie nie weryfikowało związków przyczynowo-skutkowych ani nie obejmowało długoterminowej obserwacji przenoszenia efektów, dlatego jego wnioski pozostają opisowe dla konkretnej praktyki i próby. Finansowanie od David Lynch Foundation UK, związanej z organizacją promującą TM, wymaga ostrożności przy interpretacji.
Wyobraźcie sobie orkiestrę, której instrumenty nie wydobywają dźwięków, ale wszyscy muzycy zachowują dokładne nastrojenie i gotowość do każdego wejścia: cisza nie jest tu pustką, lecz aktywną koordynacją. Analogicznie mózg w stanie czystej świadomości wykazuje nie „wyłączenie”, lecz redystrybucję zasobów — różnorodność bez dominującej treści.
Praca podkreśla, że badanie świadomości coraz częściej wymaga wspólnej analizy obiektywnych sygnałów i relacji fenomenologicznych, a nie opierania się na jednej modalności. Otwiera drogę do dokładniejszych modeli tego, jak biologiczne podłoże podtrzymuje świadomość przy minimalnej treści, a jednocześnie przypomina o granicach uogólniania od jednej praktyki do teorii świadomości jako całości.
