In plaats van nieuwe telescopen te bouwen, stuurt NASA voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis een robot de ruimte in om een bestaand instrument te redden. Dit is niet louter een technisch experiment, maar een duidelijk signaal dat de visie op ruimte-infrastructuur verandert: van eenmalig gebruik naar langdurig onderhoud.
NASA rushes to save Swift telescope from falling back to Earth with $30 million rescue mission trib.al/JoWvF3j
De in 2004 gelanceerde Swift-telescoop speurt al ruim twintig jaar naar gammaflitsen en exploderende sterren. Door verhoogde zonneactiviteit verliest het apparaat sneller hoogte dan verwacht, waardoor het in oktober in de atmosfeer zou kunnen verbranden. Om dit verlies te voorkomen, heeft NASA een contract van 30 miljoen dollar getekend met de startup Katalyst Space Technologies. Hun ruimtevaartuig, de Link, is uitgerust met drie grijparmen en moet de Swift onderscheppen, vastpakken en de baan verhogen van 360 naar 600 kilometer.
De missie wordt de komende dagen gelanceerd vanaf een atol in de Stille Oceaan met een Pegasus-raket. Het is de eerste Amerikaanse poging van deze aard; tot nu toe heeft alleen China vergelijkbare operaties uitgevoerd. Volgens de topman van Katalyst effent een succesvolle afloop de weg voor een complete industrie voor onderhoud in de ruimte, variërend van bijtanken en reparaties tot de bouw van nieuwe platforms.
Wat deze operatie bijzonder uitdagend maakt, is dat de Swift nooit is ontworpen om gerepareerd te worden. Het ontwerp bevat geen handgrepen of koppelstukken voor onderhoud. De Link-robot, ongeveer ter grootte van een kleine koelkast en voorzien van "vingers" die lijken op die van Lego-poppetjes, moet deze onvoorziene taak volbrengen. Bij een succesvolle ingreep kan de telescoop in september de werkzaamheden hervatten en blijven fungeren als "first responder" voor nieuwe ontdekkingen van de James Webb- en Roman-telescopen.
De financiële afweging is hierbij overduidelijk. Het bouwen van een vervanger voor de Swift zou honderden miljoenen dollars kosten, terwijl het budget van NASA voor astrofysica beperkt is. Hoewel het uitschakelen van wetenschappelijke instrumenten in februari de daling al remde, volstaat dit niet. De Link-missie is dan ook een poging om de levensduur van een bestaand bedrijfsmiddel te verlengen in plaats van iets nieuws te creëren.
Hubble is de volgende mogelijke kandidaat voor een reddingsactie. Hoewel deze telescoop al 36 jaar oud is en in het tijdperk van de Space Shuttles door astronauten werd onderhouden, verliest ook hij nu hoogte. Katalyst is van plan om in 2028 een krachtigere robot te sturen. Mocht het experiment met de Swift de betrouwbaarheid van de technologie aantonen, dan ontstaat er een reëel alternatief voor kostbare nieuwe missies.
Achter de technische details gaat een fundamentelere verschuiving schuil: de ruimte is niet langer een plek waar objecten enkel worden gelanceerd om daarna vergeten te worden. Ruimtevaartuigen worden onderdeel van een duurzame infrastructuur die gerepareerd en gemoderniseerd kan worden. Dit transformeert de economie achter wetenschappelijk onderzoek en vermindert de noodzaak voor almaar groeiende budgetten.
Het succes of falen van de Link zal uitwijzen hoe realistisch het concept van orbital servicing is voor de gehele sector. Hoe dan ook heeft de missie nu al aangetoond dat zelfs verouderde observatoria nieuw leven ingeblazen kan worden, zonder de gigantische kosten van een volledige vervanging.
