Waarom kan de huid van twee mensen van dezelfde leeftijd er volkomen anders uitzien? En waarom verouderen sommige delen van hetzelfde gezicht sneller dan andere? Wetenschappers komen er steeds meer achter dat dit niet alleen te maken heeft met zonlicht, genetica of levensstijl. Misschien wisselen huidcellen voortdurend informatie uit over hun leeftijd – en doen ze dat met behulp van minuscule biologische 'boodschappen'.
Het gaat hier om extracellulaire vesikels, of exosomen. Dit zijn microscopische blaasjes die cellen voortdurend in hun omgeving afscheiden. Binnenin bevinden zich eiwitten, RNA-moleculen, lipiden en andere signalen die de werking van naburige cellen kunnen beïnvloeden.
Tegelijkertijd gebruiken wetenschappers steeds vaker epigenetische klokken – een van de meest nauwkeurige manieren om de biologische leeftijd van weefsel te bepalen. Ze meten veranderingen in DNA-methylering en laten zien hoe 'oud' een cel is geworden vanuit het oogpunt van zijn moleculaire programma, en niet op basis van de geboortedatum van een persoon.
De auteurs van de nieuwe studie suggereren dat deze twee verschijnselen nauw met elkaar verbonden zijn.
Volgens hun hypothese kunnen exosomen niet zomaar moleculen transporteren, maar een soort informatie over biologische leeftijd. Door zo'n signaal te ontvangen, kunnen naburige cellen de activiteit van hun genen veranderen die verband houden met weefselherstel, collageen- en elastineproductie en bescherming tegen ontstekingen. Het lijkt erop dat cellen met elkaar 'praten' en elkaar signalen van veroudering of juist herstel kunnen doorgeven.
Dit kan vooral goed tot uiting komen in de huid. Na blootstelling aan ultraviolette straling, chronische ontstekingen of hevige stress verandert de samenstelling van exosomen. Fibroblasten beginnen andere signaalmoleculen af te scheiden die de epigenetische veroudering van omringende cellen kunnen versnellen. Dit verklaart waarom de gevolgen van zonnebrand of langdurige stress na verloop van tijd niet alleen zichtbaar worden in het beschadigde gebied, maar ook in nabijgelegen weefsels.
Dit perspectief verandert het gebruikelijke beeld van veroudering. Waar voorheen de nadruk lag op de ophoping van mutaties, oxidatieve stress en de afnemende delingscapaciteit van cellen, komt nu intercellulaire communicatie op de voorgrond. Veroudering kan niet alleen een intern proces van elke cel zijn, maar ook het resultaat van een constante uitwisseling van informatie tussen cellen.
Het is belangrijk om te beseffen dat dit nog geen nieuwe methode voor verjonging is. Het is een conceptuele studie die reeds bestaande gegevens combineert en een nieuw model van wat er gebeurt, voorstelt. Wetenschappers moeten nog experimenteel bewijzen of exosomen inderdaad de loop van de epigenetische klokken direct kunnen veranderen.
Als deze hypothese wordt bevestigd, kunnen er in de toekomst methoden ontstaan die niet alleen de gevolgen van veroudering bestrijden, maar ook de signalen zelf veranderen waarmee cellen met elkaar communiceren. Misschien leert de geneeskunde op een dag de biologische veroudering van weefsels te vertragen door deze moleculaire dialoog te corrigeren.
Soms ontstaan de belangrijkste ontdekkingen niet wanneer we een nieuw molecuul vinden, maar wanneer we begrijpen hoe cellen met elkaar praten. Mogelijk wordt deze onzichtbare taal een van de sleutels tot het behoud van een jeugdige huid.
