In het laboratorium begonnen minuscule groepjes cellen die uit stamcellen waren gekweekt plotseling zelfstandig insuline aan te maken, een verschijnsel dat al maanden niet meer was waargenomen bij modellen met diabetes. Deze ontdekking dwingt ons om het gangbare beeld van diabetes als een onomkeerbare aandoening te heroverwegen.
Onderzoekers richtten zich op het creëren van functionele eilandjes van Langerhans uit geïnduceerde pluripotente stamcellen. Na transplantatie bij muizen met een gesimuleerde vorm van diabetes type 1 normaliseerde de bloedsuikerspiegel binnen enkele weken. De cellen produceerden niet alleen insuline, maar reageerden ook op veranderingen in de suikerconcentratie, precies zoals dat in een gezonde alvleesklier gebeurt.
Cruciaal was dat de nieuwe eilandjes ontsnapten aan de auto-immuunaanval die normaal gesproken de eigen bètacellen van de patiënt vernietigt. Blijkbaar zorgden een speciale inkapseling en specifieke kweekomstandigheden ervoor dat de cellen konden integreren zonder direct te worden afgestoten. Volgens de experimentele gegevens hield het effect minstens een half jaar aan, een periode die lang genoeg is om van een blijvend resultaat te spreken.
Dergelijke onderzoeken roepen de vraag op hoe ver we kunnen gaan in het herstellen van verloren gegane lichaamsfuncties. Als stamcellen in staat zijn om vernietigde structuren te vervangen, dan is diabetes niet langer een onvermijdelijk vonnis, maar een aandoening die gecorrigeerd kan worden. Tegelijkertijd blijft het onduidelijk hoe deze eilandjes zich bij mensen zullen gedragen: het immuunsysteem van een volwassen organisme is complexer en de langetermijnrisico's op tumorvorming vereisen grondig onderzoek.
In het dagelijks leven betekent dit de potentiële mogelijkheid om af te zien van voortdurende insuline-injecties en constante controle van de suikerspiegel. In plaats van een dagelijkse strijd tegen symptomen zou een patiënt een eenmalige ingreep kunnen ondergaan, waarna het lichaam het weer zelfstandig overneemt. Dergelijke vooruitzichten veranderen niet alleen de medische praktijk, maar ook de verhouding tot het eigen lichaam: van een hopeloos wachten op complicaties naar hoop op herstel.
Experts merken op dat klinische toepassing nog ver weg is: er moet eerst een reeks onderzoeken worden uitgevoerd bij grote dieren en vervolgens bij vrijwilligers. Desondanks is het nu al duidelijk dat de regeneratieve geneeskunde een fundamenteel nieuwe benadering kan bieden voor de behandeling van chronische ziekten.
Deze methode zou patiënten op een dag kunnen verlossen van hun dagelijkse insuline-injecties.
