In de Afrikaanse savannes zijn dieren niet langer alleen maar slachtoffers: ze worden levende alarminstallaties, wier plotselinge bewegingen en activiteitspieken worden opgevangen door het nieuwe satellietsysteem Icarus. Onlangs gelanceerd, maakt het mogelijk om het gedrag van duizenden dieren vanuit de ruimte te volgen en helpt het mogelijk om in realtime stroperij te bestrijden.
De kern van het project zit in minuscule sensoren die aan de oren of nekken van dieren worden bevestigd. Deze tags registreren GPS-coördinaten, hartslagfrequentie, lichaamstemperatuur en zelfs atmosferische druk. De gegevens worden naar de Icarus-satellieten verzonden, waardoor een soort 'internet van dieren' ontstaat. Volgens de onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Diergedrag is het de bedoeling om tegen 2030 ongeveer honderdduizend individuen wereldwijd van tags te voorzien.
Vooral het gebruik van 'paniekpatronen' ziet er veelbelovend uit. In het Okambara-reservaat in Namibië simuleerden wetenschappers de komst van stropers: dieren — zebra's, antilopen, gnoes — renden plotseling uiteen en lieten karakteristieke sporen achter op de kaarten. Algoritmen leren dergelijke pieken te herkennen en te onderscheiden van normaal gedrag. Giraffen die op hun plek blijven en hun kop in de richting van de dreiging draaien, kunnen de richting aangeven waaruit mensen zijn gekomen.
In het Nationaal Park Kruger in Zuid-Afrika heeft het systeem al tientallen wilde honden uit stroperijstrikken bevrijd. Wanneer de tags een anomalie registreren — bijvoorbeeld het gelijktijdig stil blijven van twee oorsensoren — gaat er een alarmsignaal af. Rangers krijgen zo de kans om in te grijpen voordat het dier sterft. Vergelijkbare benaderingen worden getest voor de bescherming van neushoorns, wiens populatie in de regio onder constante druk blijft staan.
De technologie overwint eerdere beperkingen: oude halsbanden wogen tientallen kilo's en waren alleen geschikt voor grote hoefdieren. Moderne sensoren ter grootte van een rijstkorrel werken op supercondensatoren en zenden gecomprimeerde gegevens uit, zelfs vanuit moeilijk bereikbare plaatsen. Het volledige wereldwijde netwerk is echter nog in opbouw en de nauwkeurigheid in realtime hangt af van de dichtheid van de dekking van ontvangers op de grond.
Zo verandert Icarus de wilde natuur in een gedistribueerd systeem voor vroegtijdige waarschuwing, waarin het gedrag van de ene soort helpt om de andere te beschermen. Dit is niet zomaar surveillance, maar een nieuwe manier om verbanden in het ecosysteem te zien en tijdig op bedreigingen te reageren.
