Onze planeet is de grootste kunstenaar, wiens meesterwerken gedurende miljoenen jaren zonder menselijke tussenkomst zijn ontstaan. In de meest afgelegen uithoeken van de wereld heeft de natuur landschappen gevormd die zo verbazingwekkend zijn dat ze lijken op de verbeelding van een schilder of het decor van een sciencefictionfilm. Toch bestaan deze plekken echt: ze ademen, veranderen en leven volgens hun eigen wetten — en iedereen die ze aanschouwt, wordt voor een moment sprakeloos.
Wat doet ons verstijven bij de aanblik van een besneeuwde vulkaan waar aan de voet roze flamingo's rondstappen? Waarom stokt de adem bij het zien van een kloof waar het zonlicht, terwijl het door smalle spleten dringt, tot leven komt en langs de muren glijdt als een levend wezen? Het antwoord is eenvoudig: deze landschappen overstijgen de gangbare opvattingen over schoonheid. Ze lijken niet op de klassieke ansichtkaarten van bergtoppen of tropische stranden — ze dagen onze waarneming uit en dwingen ons te geloven dat de wereld veel veelzijdiger is dan we gewend zijn te denken.
De natuur volgt geen regels en past zich niet aan verwachtingen aan. Ze creëert unieke levensvormen en landschappen op plekken waar leven onmogelijk lijkt: op de toppen van eeuwenoude tafelbergen, in de diepte van kratermeren die van kleur veranderen door onderaardse krachten, en op eilanden waar bomen met parapluvormige kruinen de mist van de oceaanwind opvangen. Elke dergelijke plek is het resultaat van een ongelooflijke samenloop van omstandigheden: geologische processen, klimatologische condities en evolutionaire paden die miljoenen jaren hebben geduurd.
Enkele van de meest wonderbaarlijke creaties op aarde zijn:
Chili. Atacama: een van de droogste woestijnen ter wereld — en een van de meest heldere sterrenhemels
De Atacama is een van de droogste niet-polaire woestijnen op aarde. Sommige weerstations hebben hier al decennialang geen neerslag gemeten. Maar 'droog' is het meest misleidende woord om deze plek te beschrijven. De Atacama bestaat namelijk uit de uitgestrekte zoutvlakten van Salar de Atacama, waar de weerspiegeling van de lucht in ondiepe plassen een eindeloze spiegel vormt. Het zijn de turquoise lagunes, zoals Laguna Cejar, waar de hoge zoutconcentratie het water zeer compact maakt. Het zijn de drie soorten flamingo's, waaronder de uiterst zeldzame James-flamingo, die foerageren in de Laguna Chaxa tegen een decor van besneeuwde vulkanen. En het is de lucht, die zo helder is dat er de ALMA-telescopen zijn geplaatst.
In de Valle de la Luna — de 'Maanvallei' — kun je door een landschap wandelen dat door wetenschappers wordt gebruikt als analoog voor het oppervlak van Mars: dezelfde minerale afzettingen, dezelfde extreme droogte en op het eerste gezicht dezelfde levenloosheid. Bij nader inzien zie je echter levendige rotswanden met lagen van steenrood tot wit, en zonsopgangen waarbij het zand van de Atacama oplicht in koper en goud. Het geothermische veld El Tatio, een van de grootste geiservelden ter wereld, spuit stoomstralen uit op een hoogte van ongeveer 4300 meter boven zeeniveau, wat op zijn mooist is bij zonsopgang wanneer de kou de stoom extra dicht maakt.
Beste reistijd
De beste tijd voor de sterrenhemel is juni tot augustus (winter, droog, koude nachten). Voor de flamingo's en bloeiende cactussen is dat december tot februari. De uitvalsbasis is San Pedro de Atacama.
Arizona, VS. Antelope Canyon: 190 miljoen jaar vastgelegd in steen
Het Navajo-woord voor de Upper Antelope Canyon is 'Tse Bighanilini', wat 'de plek waar water door rotsen stroomt' betekent. Deze beschrijving is nauwkeuriger dan welke foto dan ook. De kloof is gevormd in Navajo-zandsteen, een geologisch gesteente uit de Jura-periode van ongeveer 190 miljoen jaar oud. Miljoenen jaren van seizoensgebonden overstromingen hebben er smalle spleten in uitgesleten: het water baande zich een weg door de steen, volgde elke bocht en polijstte de wanden tot sculpturale vormen. Daarna volgden perioden van droogte, waarin de wind het oppervlak nog verder gladstreek. Het resultaat: golvende oranjerode wanden die van kleur verschieten van perzik tot diep bordeauxrood, afhankelijk van de lichtinval.
Licht is hier het sleutelwoord. Van maart tot oktober vallen rond het middaguur de zonnestralen verticaal door de smalle spleten in het dak naar beneden, wat zorgt voor wat fotografen 'beams' noemen: zuilen van goud licht die tastbaar lijken. Het is voor deze lichtstralen dat fotografen van over de hele wereld hierheen komen: Antelope Canyon is de meest gefotografeerde slot canyon ter wereld. De eerste georganiseerde tours begonnen in 1983, toen de Navajo-familie Pearl Begay de toegang opende. Tegenwoordig is de kloof een beschermd Navajo Tribal Park en alle gidsen zijn vertegenwoordigers van het Navajo-volk. Voor de Navajo is deze kloof een heilige plek: elke vier jaar wordt er een ceremonie gehouden om de elementen die hem hebben gevormd te bedanken.
Hoe er te komen
Toegang is alleen mogelijk met een Navajo-gids; zelfstandig naar binnen gaan is verboden. De Upper Canyon is voor de meeste toeristen het meest toegankelijk omdat de ingang op de grond ligt en de doorgangen breed zijn. De Lower Canyon is smaller en rustiger.
Jemen. Socotra: de 'Galápagos van de Indische Oceaan' die weinigen hebben gezien
UNESCO noemt Socotra 'een van de meest biodiverse en unieke eilanden ter wereld'. De cijfers bevestigen dit: 37% van de 825 plantensoorten op het eiland komt nergens anders op aarde voor. Onder de reptielen bedraagt de graad van endemisme 90% en onder de landslakken zelfs 95%. Het is daarom dat de vergelijking met de Galápagoseilanden zo hardnekkig standhoudt. Maar in tegenstelling tot de Galápagos ontvangt Socotra niet honderdduizenden toeristen per jaar, maar aanzienlijk minder; de logistiek is te complex en de routes zijn ongebruikelijk. Dit maakt het een van de meest ongerepte plekken op de planeet.
Het symbool van het eiland is de drakenbloedboom (Dracaena cinnabari): de horizontaal georiënteerde paraplukruin is geëvolueerd door miljoenen jaren van isolatie om mist uit de oceaanwind op te vangen. Deze bomen leven 500 tot enkele duizenden jaren. Daarnaast groeit de woestijnroos (Adenium obesum), een 'flesboom' met een opgezwollen stam die op een cactus lijkt. Er zijn turquoise baaien met wit zand en koraal — 253 soorten rifbouwend koraal, 730 soorten kustvissen en 300 soorten krabben, kreeften en garnalen. Het eiland werd in 2008 toegevoegd aan de UNESCO-Werelderfgoedlijst en is sinds 2003 een biosfeerreservaat.
Hoe er te komen
Er gaan twee tot drie keer per week chartervluchten van Abu Dhabi naar Hadibo (de hoofdstad van het eiland) via geautoriseerde organisaties. Een visum kost $150 en wordt alleen geregeld via een lokale sponsor of touroperator. Zelfstandig reizen is onmogelijk. Het hoogseizoen is van oktober tot april. Kamperen met lokale gidsen is de standaard. Boek enkele maanden van tevoren.
Venezuela. De Roraima-tafelberg: een verloren wereld boven de wolken
De Roraima is een tepui, een tafelberg waarvan de leeftijd op miljarden jaren wordt geschat, wat het een van de oudste geologische formaties op het aardoppervlak maakt. De top ligt op een hoogte van ongeveer 2772 meter. Aan drie zijden bevinden zich afgronden van meer dan een kilometer hoog — verticale wanden waar constant watervallen vanaf stromen die beneden in de wolken verdwijnen. Dit is een van de weinige plekken ter wereld waar je letterlijk boven de wolken staat en op ze neerkijkt.
Het plateau bovenop is een wereld op zich met een uniek ecosysteem: kristalheldere rivieren, roze lagunes (door de aanwezigheid van algen en micro-organismen) en grillige zwarte rotsen die door miljarden jaren van erosie zijn gevormd. Ongeveer 35% van de plantensoorten op de top is endemisch. Het was de Roraima die Arthur Conan Doyle in 1912 inspireerde tot het schrijven van 'The Lost World'. De route naar de top — een zesdaagse trekking door de Gran Sabana — is een van de beroemdste wandeltochten in Zuid-Amerika.
Indonesië. Kelimutu-meren: drie kraters, drie verschillende kleuren
Op de top van de vulkaan Kelimutu op het eiland Flores liggen drie kratermeren. Niets bijzonders, ware het niet dat ze elk een andere kleur hebben. En die kleur verandert ook nog eens. In de afgelopen decennia waren de meren donkerblauw en groen, turquoise en smaragd, chocoladebruin en rood, en zelfs bijna zwart. De oorzaak is de veranderende chemische samenstelling van het water onder invloed van vulkanische gassen die uit de bodem ontsnappen: zwavel, ijzer en verschillende zuren reageren telkens anders met het water, afhankelijk van de vulkanische activiteit. Twee aangrenzende meren worden slechts gescheiden door een smalle stenen richel — en kunnen desondanks tegelijkertijd een totaal andere kleur hebben.
Voor het Lio-volk dat aan de voet van de vulkaan leeft, zijn deze meren een heilige plek: volgens hun geloof gaan de zielen van overledenen van verschillende leeftijden naar verschillende meren. De beste tijd voor de klim is bij zonsopgang: de mist in de vallei is dan nog niet opgetrokken en het licht is zacht. De top ligt op ongeveer een half uur lopen van het belangrijkste uitkijkpunt.
Bereikbaarheid
De dichtstbijzijnde stad is Ende op het eiland Flores. Directe vluchten van Bali (Denpasar) naar Ende duren ongeveer 1,5 uur. Van Ende naar de vulkaan is het 50 km, oftewel een uur rijden. De beste reistijd is april tot oktober (het droge seizoen). De toegangsprijs bedraagt ongeveer 150.000 Indonesische roepia.
Nevada, VS. Fly Geyser: een toevallig wonder midden in de woestijn
In 1964 boorde een energiebedrijf in de Black Rock Desert in Nevada een put op zoek naar geothermische bronnen. De put werd verlaten omdat het water te heet bleek voor het geplande gebruik. Maar het water stopte niet met stromen. In de loop der jaren zette het water langzaam calciumcarbonaat en andere mineralen af bij de opening. In zestig jaar tijd is er een travertijnkegel gegroeid van ongeveer twee meter hoog, bedekt met thermofiele algen in alle tinten groen, oranje en rood. Er spuiten continu drie stralen water uit. Het is geen natuurlijke geiser in de strikte zin van het woord, maar een toevallig kunstwerk dat de aarde creëerde op het snijvlak van geologie en menselijke fouten.
In 2016 werd het terrein aangekocht door de Burning Man Project-organisatie, dezelfde die jaarlijks het beroemde festival in deze woestijn organiseert. Nu is de geiser toegankelijk via georganiseerde tours. Erlangs rijden zonder het te zien is onmogelijk: de felle minerale kleuren steken van verre af tegen de grijsbeige woestijn.
Hoe er te komen
Toegang is alleen mogelijk via georganiseerde tours die geboekt kunnen worden via de website van Fly Ranch; de eigenaren hebben de toegang opengesteld via het Burning Man Project. De geiser ligt 160 kilometer ten noorden van Reno, Nevada. De dichtstbijzijnde grote luchthaven is Reno-Tahoe. De tours vinden plaats in kleine groepen en moeten vooraf worden gereserveerd.
Elk van deze plekken is ontstaan zonder vooropgezet plan — door miljoenen jaren van erosie, vulkanische activiteit, isolatie en toeval. Dat is precies waarom ze zo indrukwekkend zijn: ze bevatten geen enkel overbodig element. Alleen wat de natuur nodig achtte. Alleen wat precies op deze plek kon ontstaan — en nergens anders.
'De aarde creëert deze landschappen al miljoenen jaren. Het enige wat ons rest, is te komen kijken' — National Geographic
