Trong mô hình IKKT, không gian và thời gian không xuất hiện dưới dạng các thực thể cơ bản mà là kết quả từ hành vi tập thể của những ma trận khổng lồ. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Tokyo và Đại học Kyoto đã chỉ ra rằng, trong những điều kiện nhất định, các ma trận này tự phát hình thành nên cấu trúc hình học bốn chiều tương tự như vũ trụ mà chúng ta đang quan sát.
Trong công trình nghiên cứu được công bố trên arXiv vào tháng 5 năm 2026, nhóm chuyên gia do Giáo sư Hideo Matsumoto dẫn đầu đã sử dụng phương pháp mô phỏng số trên siêu máy tính. Họ đã xem xét một ma trận 10 chiều với kích thước lên tới 32×32 và theo dõi cách các giá trị riêng của nó phân bổ trong không gian. Ở nhiệt độ thấp, các ma trận tự sắp xếp sao cho ba chiều không gian giãn nở, trong khi các chiều còn lại vẫn ở trạng thái cuộn tròn.
Hiện tượng này tương tự như cách các sợi đơn lẻ trong một cuộn len bỗng dưng tạo thành một tấm vải bền vững khi đạt tới một độ căng nhất định. Ở đây, các giá trị riêng của ma trận đóng vai trò như những sợi len, còn độ căng chính là tham số nhiệt độ. Kết quả thu được không chỉ là một cấu trúc ngẫu nhiên, mà là một không-thời gian mượt mà với hệ số metric gần như phẳng.
Khám phá này có ý nghĩa then chốt đối với lĩnh vực hấp dẫn lượng tử: nó cung cấp một cơ chế cụ thể giải thích cách không gian cổ điển có thể nảy sinh từ các bậc tự do thuần túy lượng tử mà không cần phải can thiệp thủ công. Nếu kết quả này được xác nhận qua các tính toán quy mô lớn hơn, nó sẽ đưa chúng ta đến gần hơn với mô tả không nhiễu loạn của lý thuyết dây và có thể là hiểu rõ hơn về vũ trụ sơ khai.
Các kết quả nghiên cứu cho thấy các mô hình ma trận có khả năng mô tả không chỉ trạng thái tĩnh mà còn cả động lực học của quá trình giãn nở không gian. Điều này thay đổi hoàn toàn quan niệm về việc nên tìm kiếm các hiệu ứng hấp dẫn lượng tử ở đâu — không phải trong sự uốn cong của một không gian đã tồn tại, mà nằm ngay trong chính quá trình cấu thành không gian đó từ những phần tử nhỏ hơn.
