Çin Bilimler Akademisi Şanghay Organik Kimya Enstitüsü laboratuvarlarında bilim insanları, alışılagelmiş yük aktarımı sürecini geri dönüşü olmayan biçimde çalıştırmanın bir yolunu buldu. Uyarılmış elektronlar artık başlangıç durumuna geri dönmek yerine, yüksek etkinlikli karbon radikalleri oluşturan bir dönüşümler zincirini tetikliyor.
Söz konusu olan metal-ligand yük aktarımı, yani MLCT. Normal koşullarda bu süreç geri dönüşlüdür: molekül görünür ışığı soğurur, bir elektron metalden liganda geçer ve ardından her şey eski haline döner. Hu Jinbo ve Xue Xiaosong gruplarındaki Çinli araştırmacılar bunu tek yönlü bir tepkimeye dönüştürdü.
Kilit nokta, özel olarak tasarlanmış bakır-sülfon kompleksleri oldu. Heteroaromatik sülfonlar bakırla koordinasyon kurar ve bir elektron aldıktan sonra karbon–kükürt bağını koparır. Görünür ışık etkisiyle tam da böyle geri dönüşsüz bir parçalanma gerçekleşir ve alkil radikalleri ortaya çıkar.
Mekanizma birkaç yöntemle birden doğrulandı. X-ışını yapı analizi kristallerin kesin yapılarını verdi, spektroskopi MLCT'nin karakteristik belirtilerini gösterdi, elektron paramanyetik rezonans ve radikal tuzakları ise Cu(II) ve karbon radikallerinin ortaya çıkışını kaydetti. Yoğunluk fonksiyonel teorisi yöntemiyle yapılan hesaplamalar, uyarılmış durumdaki bağ kopmasının düşük enerji bariyerini açıkladı.
Keşif yalnızca temel fotokimya açısından önemli değil. Bu tür radikaller, karmaşık organik moleküller ve ilaç ara bileşenleri için elverişli «yapı taşları»dır. Yeni yaklaşım, organik sentezde daha önce ultraviyole ya da pahalı katalizörlere bel bağlamak zorunda kalınan görünür ışık cephaneliğini genişletiyor.
Araştırma Nature'da yayımlandı ve şimdiden fotokataliz ile tıbbi kimya uzmanlarının dikkatini çekiyor. Artık kimyagerlerin elinde, sıradan ışığı gereksiz aşamalar ve yan ürünler olmadan tepkimeye girebilen parçacıkların kaynağına dönüştüren güvenilir bir araç var.

